Dergiler / Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi / 2003 / Cilt: 20 - Sayı: 1
Makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) ıslahında makro mutasyonların değerlendirilmesi
- Sayfa
- 111–115
- DOI
- —
Özet
Makro mutasyonlar sonucu oluşan genetik varyabilite, arzu edilen değişiklikleri içeren mutantlarm seçimine olanak vermekte ve bu mutantlar buğday ıslahında başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Çalışmanın amacı; i) makro mutasyonlardan kaynaklanan varyasyonu ve uygulanan seçimin populasyon parametreleri üzerindeki etkilerini belirlemek ve ii) makro mutantlarm makarnalık buğday ıslahındaki potansiyellerini değerlendirmektir. Bitki materyali olarak Gediz-75 ve Sofu makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) çeşitlerinin makro mutant ve kontrol populasyonları kullanılmıştır. Tohumlar Kobalt 60 $(^{60}Co)$ kaynağından elde edilen 50 ve 100 Gy gama ışını dozlarıyla ışınlanmış veya ön ıslatma yapılmadan oda sıcaklığında 8 saat süreyle % 0.1, % 0.2, % 0.3, % 0.4 dozlarında EMS (Ethyl methane sulfonate) uygulanmıştır. Kontrolden farklılık gösteren bitkiler $M_2$ generasyonunda makro mutant tip olarak seçilmiştir. Seçilen tek bitkiler ve kontrol bitkileri M3 generasyonu olarak yetiştirilmiştir. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Populasyonlarda oluşan genetik varyabilite çeşide, incelenen özelliğe ve kullanılan mutagene göre değişiklik göstermiştir. Yüksek kalıtım dereceleri makro mutant populasyonlarda elde edilen varyasyondan seçim yoluyla yararlanılabileceğini göstermiştir. Kısalmış bitki boyu ve uzun başak gibi iyi verim özelliklerine sahip mutantların makarnalık buğday ıslahında doğrudan veya dolaylı olarak kullanılabilecekleri belirlenmiştir.
Abstract
Genetic variability resulted from macro mutations allows the selection of mutants with the desired changes, and these mutants are used successfully in wheat breeding. The aim of the study was to: i) determine induced variation resulted from macro mutations and the effects of selection applied on population parameters, ii) evaluate the potential of induced mutants in durum wheat breeding. The macro-mutant and the control populations of Gediz-75 and Sofii durum wheat (Triticum durum Desf.) varieties were used as plant materials. The seeds were irradiated with 50 and 100 Gy gamma rays at Cobalt 60 $(^{60}Co)$ source or treated with 0.1 %, 0.2 %. 0.3 % and 0.4 % EMS at 24 °C for 8 hours without presoaking. Plants showing a difference from the control were selected as macro mutant type in the $M_2$ generation. The individual plants selected and the control plants were grown as the $M_3$ generation. Experiments arranged in a randomized complete block design with 3 replications. Genetic variability occurred in the populations depended on the variety, the characters investigated and the mutagen used. High heritability estimates indicated that the variation achieved in the macro mutant populations could be utilized through selection. Induced mutants with good yielding properties such as reduced plant height and long spike had a potential of direct or indirect use in durum wheat breeding.