Multipl Skleroz Hastalarında Fiziksel Engelliliğe Yol Açan Yorgunluğun Uyku Bozuklukları ile İlişkisi

Relationship Between Fatigue and Sleep Disorders Leading to Physical Disability in Multiple Sclerosis Patients

Özet

Giriş: Multipl sklerozda (MS) yorgunluk yakınması sık gözlenen ve hastaların hayat kalitelerini olumsuz yönde etkileyen bir bulgudur. Etyolojisi multifaktöryeldir ve uyku bozuklukları önemli bir rol oynar. Çalışmamızda MS hastalarında gözlenen yorgunluk şikayetinin uyku bozuklukları ile ilişkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya dahil edilen 100 relapsing remitting multiplskleroz hastasının sosyodemografik özellikleri kaydedildi ve hastalara Genişletilmiş Dizabilite Durum Skalası (EDSS), Yorgunluk Şiddet ve Etki ölçekleri (YŞÖ, YEÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKÖ), Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Berlin anketi, Stop-Bang anketi, Huzursuz Bacaklar Sendromu Şiddet Skalası (HBSŞS), Kısa form-36 (KF-36) yaşam kalitesi ölçeği uygulandı. Bulgular: 100 RRMS hastasının 65’ikadın, 35’i erkekti ve yaş ortalamaları 35,21± 8,86 (min-max:18-63) yıldı. %57’sinde yorgunlukşikayeti izlendi. Yorgunluğu olan grupta PUKÖ, EUÖ, HBSŞS, KF-36skorları anlamlı oranda yüksekti. YŞÖ skorları EDSS ile pozitif, yaşam kalitesi ile negatif korelasyon gösterdi (p=0.000, r:0,488, r: -0,510). Hastalık süresi ile yorgunluk arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Berlin anketine göre yorgunluğu olan grupta %17,6, Stop-Bang anketinde de %11,3 hastada tıkayıcı uyku apne sendromu için risk tespit edildi. Yorgunluğu olmayan grupta ise bu oran %6,4 olarak izlendi. Tartışma: MS’de gözlenen yorgunluk şikayetinin önemli etyolojik faktörlerinden biri uyku bozukluklarıdır. Yorgunluk şikayeti olan MS hastalarının bu açıdan değerlendirilmesi ve tedavilerinin düzenlenmesi özürlülük düzeylerinde ve yaşam kalitelerinde olumlu etki sağlayacaktır.

Abstract

Introduction: Among multiple sclerosis (MS) patients, fatigue has shown commonly, affects patients' quality of life adversely. Its etiology is multifactorial, but sleep disorders play an important role. In our study, it was aimed to reveal the relationship of fatigue complaints observed in MS patients with sleep disorders. Material and Methods: The sociodemographic characteristics of the 100 relapsing remitting multiple sclerosis patients included in the study, Extended Disability Status Scale (EDSS), Fatigue Severity and Effect scales (FSS,FİS), Pittsburgh Sleep Quality Scale (PSQS), Epworth Sleepiness Scale (ESS), Berlin questionnaire, Stop-Bang questionnaire, Restless Legs Syndrome Severity Scale (RLSSS), Short form-36 (SF-36) quality of life scale were applied. Results: Of the 100 RRMS patients, 65 were women, 35 were men and average age was 35,21± 8,86 (min – max: 18–63) years. Fatigue was observed in 57% of the patients. PDCA, ESS, RLSSS, SF-36 scores were significantly higher in the fatigue category. FSS scores were favourable with EDSS and negatively linked to quality of life (p=0.000, r: 0.488, r: - 0.510). There was no significant link between the duration of the disease and fatigue. According to the Berlin questionnaire, 17.6 percent of the obstructive sleep apnea syndrome in the fatigue group and 11.3 percent in the Stop-Bangquestion naire were observed. The rate was 6.4%in the group with out fatigue. Discussion: Sleep disorders are one of the major etiological factors of the fatigue complaint observed in MS. Assessing and managing MS patients with fatigue problems would have a positive impact on rates of incapacity and quality of life.