Dergiler / Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 3
TUNUSLU HAYREDDİN PAŞA’NIN OSMANLI DEVLETİ’NDE REFORM ÖNERİLERİ: HUKUK DEVLETİ BAĞLAMINDA BİR İNCELEME
- Sayfa
- 195–206
- DOI
- —
Özet
Tunuslu Hayreddin Paşa, Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemlerinin ıslahatçı düşünürlerinden birisidir. Aynı zamanda O, düşüncelerini uygulamaya aktarma imkânı bulmuş bir devlet adamı kimliği ile de ön plana çıkmaktadır. Hayreddin Paşa, En Emin Yol adlı eserinde ortaya koyduğu düşüncelerini hem Tunus’taki görevleri sırasında hem de kısa süren sadrazamlığı sırasında uygulamaya koyma imkânı bulmuştur. Bu çalışmada öncelikle Hayreddin Paşa’nın hayatı ele alınmıştır. Ardından, Akvemü’l-Mesalik eseri hakkında bilgi verilmiş; bu eserde ortaya koyduğu düşünceleri ile Hayreddin Paşa’nın sadrazamlığının ardından Tunuslu Hayreddin Paşa, Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemlerinin ıslahatçı düşünürlerinden birisidir. Aynı zamanda O, düşüncelerini uygulamaya aktarma imkânı bulmuş bir devlet adamı kimliği ile de ön plana çıkmaktadır. Hayreddin Paşa, En Emin Yol adlı eserinde ortaya koyduğu düşüncelerini hem Tunus’taki görevleri sırasında hem de kısa süren sadrazamlığı sırasında uygulamaya koyma imkânı bulmuştur. Bu çalışmada öncelikle Hayreddin Paşa’nın hayatı ele alınmıştır. Ardından, Akvemü’l-Mesalik eseri hakkında bilgi verilmiş; bu eserde ortaya koyduğu düşünceleri ile Hayreddin Paşa’nın sadrazamlığının ardından padişaha sunduğu layihalarda ortaya koyduğu devletin yönetim yapısına yönelik reform önerileri, hukuk devleti bağlamında değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde, Hayreddin Paşa’nın düşünce dünyamızdaki ve siyasi hayatımızdaki yeri ve önemi tespit edilmeye çalışılmış ve onun Osmanlı Devleti’nde hukuk devleti düşüncesinin gelişimine katkısı değerlendirilmiştir. Çalışmada, esas olarak literatür taraması tekniğinden faydalanılarak birincil ve ikincil kaynaklara başvurulmuş ve betimleyici yöntem kullanılmıştır.
Abstract
Khayr al-Din Pasha was one of the reformers of Tanzimat and First Constitutional Periods. At the same time, he stands out with the identity of a statesman who has the opportunity to transfer his ideas into practice. Khayr al-Din Pasha had the opportunity to put his ideas in The Surest Path into practice both during his duties in Tunisia and during his short time grand vizier. In this study, firstly Khayr al-Din Pasha’s life is evaluated. After, given information about his work of Aqwam alMasalik and then the ideas he put forward in this work and the reform proposals for the government structure of the state which he presented in the layihas presented to the sultan after the grand vizier of Hayreddin Pasha evaluated in the context of the law state. In the conclusion section, the place and importance of Khayr al-Din Pasha in both world of thought and in political life have been tried to be determined and his contribution to the development of rule of law thought in the Ottoman Empire is evaluated. In this study, primary and secondary sources were referred basically by using literature search technique and were used descriptive method.