AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NİN YETKİ SAPTIRMASI YASAĞI (MD. 18) BAĞLAMINDA İSPAT YÜKÜ VE İSPAT STANDARDI MESELESİ

QUESTIONS OF THE BURDEN OF PROOF AND THE STANDARD OF PROOF IN THE CONTEXT OF THE PROHIBITION OF THE MISUSE OF POWER (ARTICLE 18)UNDER THE EUROPEAN CONVENTION ON HUMAN RIGHTS

Özet

AİHS’in yetki saptırması yasağını düzenleyen 18. maddesi, Sözleşme sisteminde uzunca bir süre atıl kaldıktan sonra AİHM, ilk defa 2004 yılında bu maddeden bir ihlal tespit etmiştir. 2004 yılından 2017 yılına kadar AİHM, her ne kadar süreç içinde biraz hafifletse de, yetki saptırması yasağı özelinde “çok sıkı bir ispat standardı” uygulamıştır. AİHM, başvurucunun iddia ettiği gizli amacı, yadsınamaz ve doğrudan delil ile ispatlamasını aramıştır. Yetki saptırması iddiasının doğası gereği doğrudan delil ile ispatı neredeyse imkânsızdır. Nitekim AİHM çok az davada doğrudan delile dayanarak md. 18’in ihlal edildiğine karar vere bilmiştir. AİHM’in, Sözleşme’deki diğer hak ve özgürlüklerin ihlali iddialarının ispatı için “makul şüphenin ötesinde” standardını uygularken md. 18 bakımından son derece ağır özel bir ispat standardı uygulaması ve doğrudan delil araması AİHM’in kimi yargıçları tarafından eleştirilmiştir. AİHM’in tutarsız md 18 içtihadını yeknesak hale getirmesinde ve özel ispat standardını terkederek makul şüphenin ötesinde standardını benimsemesinde, AİHM yargıçlarının md. 18 kararlarına yazdıkları ay rık görüşlerin büyük etkisi olmuştur. Bu çalışmada md. 18’in ispat ve delil kurallarının gelişimi, Merabishvili v. Gürcistan kararı öncesi ve sonrası olmak üzere iki dönemde incelenmiştir. En yeni kararlar da analiz edilerek Merabishvili v. Gürcistan kararı ile getirilen yeni ispat kural larının geleceği öngörülmeye çalışılmıştır.

Abstract

Article 18 ECHR, which regulates the prohibition of misuse of power, after being inactive for a long time in the Convention system, the ECHR found a violation of this article for the first time in 2004. From 2004 to 2017, the ECtHR applied a "very strict standard of proof" with regard to the prohibition of misuse of power, albeit slightly alleviated in the process. The ECtHR sought for the applicant to prove his alleged ulterior purpose by undeniable and direct evidence. Due to the nature of the allegation of misuse of power, it is almost impossible to prove it by direct evidence. Indeed, the ECtHR was in very few cases able to decide that Article 18 had been violated based on direct evidence. While applying the "beyond reasonable doubt" standard to prove the allegations of violations of the rights and freedoms in the Convention, the ECtHR has been criticized by some of the judges of the EctHR that it applies an extremely heavy standard of proof in terms of Article 18 and requires direct evidence. The dissenting opinions written by the judges of the ECtHR to the Article 18 judgments had a great effect on the ECtHR’s making the inconsistent Article 18 case-law uniform and abandoning the special proof standard and adopting the beyond reasonable doubt standard. In this Article, the development of the proof and evidence rules of Article 18 has been examined in two periods, before and after the decision of Merabishvili v. Georgia. By analyzing the recent judgments, it was tried to predict the future of the new proof rules introduced by the judgment of Merabishvili v. Georgia.