Sanal Kaytarma ve İş Performansı İlişkisi: Kuşaklar Teorisi Yaklaşımı

(The Relationship between Cyber-Loafing and Job Performance: Generations Theory Perspective)

Özet

Amaç – Araştırma çalışanların sanal kaytarma aktivite türlerinin belirlenmesi, bu aktivitelerin çalışan performansına olan etkileri ile kuşaklara göre farklılıklarını tespit etme amacını taşımaktadır. Yöntem – Araştırmada sanal kaytarma aktivitelerini ölçmek amacıyla Blanchard ve Henle (2008)’nin 17 maddelik ölçeği kullanılmıştır. Çalışan performansını ölçmeye yönelik kullanılan ölçek ise Kirkman ve Rosen (1999) tarafından geliştirilmiştir. Kirkman ve Rosen (1999) çalışan performansını; üretkenlik (productivity), proaktiflik (proactivity) ve müşteri hizmetleri (customer service) olmak üzere üç boyutta değerlendirmiştir. Sanal kaytarmanın üretkenlik karşıtı bir sapma davranışı olması (Lim, 2002: 677; Blanchard ve Henle, 2008: 1070; Bortolani ve Favretto; 2009: 2925) nedeniyle sadece üretkenlik (productivity) boyutu ölçeği kullanılmıştır. Araştırma İzmir ilinde yer alan yiyecek içecek işletmeleri çalışanlarını kapsamaktadır. Veri toplamada anket tekniği kullanılarak toplam 300 adet anket katılımcılara dağıtılmış, 250 kullanılabilir veri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular – Araştırma sonucuna göre sanal kaytarmanın dört farklı boyutu bulunmaktadır. Bu boyutlar zaman geçirme, gündem takibi, spor ve bahis ve sosyal paylaşım olarak adlandırılmıştır. Sanal kaytarmanın zaman geçirme boyutunun çalışan performansını negatif yönde etkilediği ancak diğer boyutlar ile anlamlı bir ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca sanal kaytarmanın gündem takibi ve sosyal paylaşım boyutlarında kuşaklara göre farklılık göstermektedir. Ayrıca çalışan performansının da kuşaklara göre fark gösterdiğine ve bebek patlaması kuşağının en yüksek çalışan performansına sahip olduğu tespit edilmiştir. Tartışma – Sanal kaytarma literatürde olduğu halinden farklı şekilde dört faktör olarak saptanmıştır. Elde edilen boyutlar kuşaklardan farklı şekilde etkilenmektedir. Her kuşağın internet ile teknolojik araçlar ile ilişki düzeylerinin birbirinden farklı olması, bunun nedenlerinden biridir. Kuşaklar iş performansları yönünde de farklılaşmaktadır. Bu anlamda nasıl yetiştirildikleri veya nelere sahip olup/olmadıkları gibi kuşakların yaşamış olduğu geçmiş deneyimler iş hayatlarındaki performanslarına da yansımaktadır.

Abstract

Purpose – This study aims to determine the forms of cyberloafing activities on employees along with the effects on their job performances according to generational differences. Design/methodology/approach – In the study, cyberloafing activities were measured using Blanchard and Henle (2008)‘s scale consist of 17 items. The employee performance is measured by the scale developed by Kirkman and Rosen (1999). Their scale had three dimensions, named as productivity, proactivity and customer service. As cyberloafing is considered as a deviant behavior against productivity, only productivity dimension is used. 300 questionnaires were given to food & beverage employees in Izmir, however only 250 of them were analyzed. Findings: As a result, exploratory factor analysis found that cyberloafing has four different dimensions. These dimensions were named as “recreational activities, checking updates, sports & betting and social media”. One of the cyberloafing dimensions which is called recreational activities were negatively related with job performance. However, there was no significant relation between the other dimensions of cyberloafing and the job performance. Also, it is found that cyberloafing differs from generation to generation on recreational activities and social media dimensions. Besides, job performance also differs from generation to generation and it is found that baby boomers had the highest job performance rather than generation X and generation Y. Discussion – Cyber-loafing was found to have four factors different than the literature. Generations affect the dimensions obtained differently. The different levels of the relationship between the internet and technological tools of each generation is considered as one of the reasons for this interaction. Generations also differ in job performance. In this sense, past experiences of generations, such as how they are raised or what they have or not, are reflected in their job performance.