İŞVERENİN YÖNETİM HAKKININ ÇAĞDAŞ SINIRLAMALARI VE SOSYAL DİYALOG

Özet

İşverenin yönetim hakkı değişik yollarla sınırlandırılmakta olup, bu sınırlamalar arasında küreselleşen uluslararası alanda getirilen yeni mekanizmalar da dikkat çekmektedir. Günümüzde ticarî ilişkilerde birtakım normlara uyulması istenmektedir. Böylece, ticaret anlaşmalarına konulan “sosyal koşul” (social clause; clause sociale), çok uluslu şirketlerin tedarik zincirlerine ve iş ortaklarına kadar uzanan “davranış kuralları” (codes of conduct; codes de conduite) ile “uluslararası çerçeve sözleşmeler” (international framework agreements; accords cadres internationaux) yoluyla işçilerin temel hakları güvenceye alınmaktadır. Bu kapsamda çağdaş iş dünyasında aranan gereklilikler arasında “sosyal diyalog” özel bir önem taşır ve birçok belgede sosyal diyaloga ve işçilerin temsiline yer verilmiştir. Uluslararası bağlayıcı belgeler sosyal diyalogu ve özellikle işletmelerde işçilerin temsilini öngördüğü gibi, çeşitli ulusal sistemlerde de işçilerin temsilini ve katılımını sağlayan müesseseler mevcuttur. Örneğin Fransız hukukunda sosyal diyaloga ve işçi temsiline çeşitli yönleriyle yer verilmiştir. Hukukumuzda ise işçilerin işyerinde temsilini sağlayan bazı müesseselerin varlığına karşın, sosyal diyalog kurum ve mekanizmalarına yeterince yer verilmediği görülebilir. Sosyal diyalogun ve işçilerin işletmede temsilinin sendikalar aracılığıyla güçlendirilmesi mümkündür. 6356 sayılı Kanunla hukuk sistemimize getirilmiş bulunan “çerçeve sözleşmeler” yoluyla işkolu düzeyinde değişik katılım mekanizmalarının sağlanarak hayata geçirilebilmesi üzerinde durulup, değerlendirilmelidir.

Abstract

Managerial powers are nowadays subject to different restrictions within global economy, where some interesting international mechanisms have been introduced. Nowadays international trade has to operate in compliance with social and ethic norms, and many trade agreements include social clauses. Multinational enterprises have adopted codes of conduct that extend to whole supply chains. By way of international framework agreements fundamental rights and freedoms as well as principles of good governance and respect to environment are being protected. Within these requirements, various texts emphasize the importance of social dialogue and workers representation at the workplace. Social dialogue and in particular workers’ representation figure in important international agreements and resolutions, and are regulated in great detail in some national legal systems such as France where social dialogue and workers’ representation are being applied in diverse ways. In Turkey, in spite of existing specific rules that provide for union workers’ representation within some workplaces, legal provisions and practices seem far from meeting the ideal requirements such as those developed in the international field. However within the present legal framework trade unions may initiate and put into practice workers’ representation. “Framework agreements” at branch level that had been brought by the Law No.6356 to the Turkish legal system, may also be used as a tool in view to put into practice the much needed workers’ participation and social dialogue.