Türkiye’de Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesi Uygulamasına Yönelik Tüketici Tepkilerinin Belirlenmesi

Özet

Amaç – Tüketim davranışlarının doğa üzerindeki doğrudan ve dolaylı yıkıcı etkileri, tüketim davranışlarının daha az zararlı bir hale dönüştürülmesini gerekli kılmaktadır. Bu noktada hükümetler çeşitli politika araçları ile tüketici davranışlarını şekillendirecek müdahalelerde bulunmaktadır. Hafif plastik poşetlerin kullanım miktarının azaltılması amacı ile birçok ülkede uygulanan ve ülkemizde de 1 Ocak 2019 itibari ile başlayacak olan “plastik poşetlerin ücretlendirilmesi” uygulaması da bu müdahalelerden biridir. Uygulamanın amacına ulaşabilmesi için toplumun hem davranışsal hem de tutumsal desteğinin sağlanması önemlidir. Bu araştırmanın amacı, tüketicilerin plastik poşetlerin ücretlendirilmesine yönelik tepkilerinin belirlenmesi ve uygulamaya yönelik tutumsal direnç oluşmasına sebep olması muhtemel faktörlerin ortaya çıkarılmasıdır. Yöntem – Amacı gereği keşifsel bir özellik taşıyan araştırmada veri farklı özelliklere sahip 20 tüketici ile yapılan derinlemesine mülakatlar ile toplanmıştır. Bulgular – Bulgular, uygulamanın davranış değişikliği yaratma potansiyelinin yüksek olduğunu ancak tutumsal desteği zayıflatan bazı kaygıların ön plana çıktığını göstermiştir. Tartışma – Uygulamanın davranışsal desteğin yanında tutumsal olarak da desteklenmesi ve hedefine en etkin şekilde ulaşabilmesi için alınması gereken önlemler üzerinde durulmuştur.

Abstract

Purpose – Direct and indirect destructive impacts of consumption patterns signal a need for an urgent change of unsustainable consumer behaviors. At this point, governments use some political intervention to courage behavioral change. One example is the plastic bag fee that is used in some countries to reduce the usage of lightweight plastic bags and that will be valid in 2019 in Turkey as well. Behavioral and attitudinal public support is a crucial factor for the efficiency of the intervention. In this context, the purpose of this research is to explore the consumers’ initial responses to plastic bag fee as a policy intervention and factors that fuel the attitudinal resistance to it. Design/methodology/approach – The research is exploratory in its nature and built on the bases of in-depth interviews held with 20 consumers with different demographic characteristics. Findings – Results showed that the intervention has a high potential for reducing plastic bag usage. However, consumers have some concerns which hinder their attitudinal support for the intervention. Discussion – Actions needed for enabling attitudinal support and maximum efficiency of the intervention are discussed.