Türkiye için Gece Işıkları ve İnsani Gelişme Endeksinin Mekansal İstatistiksel Analizi

A Spatial Statistical Evaluation of Night Lights and Human Development Index for Turkey

Özet

Günümüz dünyasında kentlerin ekonomik kalkınmasına bağlı olarak ışıklandırma sistemlerinde de gelişmeler görülmektedir. Bu sistemlerin bir kısmı yeni yerleşim yerlerinin açılmasına bağlı olsa da bir kısmı sanatsal veya sokak peyzajına dayalı olarak da artmaktadır. Gece ışıkları verisi Amerika Birleşik Devletleri Savunma Meteorolojik Uydu Programı kapsamında düzenli olarak tutulmaktadır. Kentlerin gelişmişlik düzeylerinin bir göstergesi olan İnsani Gelişme Endeksi (İGE) Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na (BMKP) bağlı kalarak hesaplanmaktadır. Bu çalışma kapsamında gece ışıklarının İnsani Gelişme Endeksiyle mekansal keşfedici analizleri yapılmış ve mekansal modeller yardımıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar göstermiştir ki gece ışıkları ve İGE mekansal ilişkilere sahiptir ve mekansal model başarılı olarak kurulabilmektedir. Ayrıca gece ışıklarının yalnız mekansal olarak değil, yıl bazında değişimleri de dikkate alınarak konum zaman küpleri ile analiz edildiğinde bazı bölgelerde zamana bağlı trendlerin istatistiksel olarak anlamlı çıktığı görülmüştür.

Abstract

The developments in cities can be observed in lighting systems depending on economic development. Although some of these systems depend on the opening of new settlements, some of them increase based on artistic or street landscape. Night lights data are collected regularly within the United States Defense Meteorological Satellite Program (Defense Meteorological Satellite Program, DMSP). Human Development Index (HDI) which is an indicator of the level of development of the city, is calculated according to the United Nations Development Program (UNDP). Within the scope of this study, spatial analysis of night lights with HDI was performed and spatial models were developed. The results showed that both the night lights and HDI have spatial relationships, and this model can be established successfully. In addition, when the night lights were analyzed with space-time cube, considering not only spatial changes but also yearly changes, timerelated trends were statistically significant in some regions.