Tekel Direnişinin Işığında Güvencesiz Çalışma/Yaşama: Proletaryadan "Prekarya"ya mı?

Özet

ÖzetGüvencesiz çalışma, son otuz yılda hem gelişmiş hem de gelişmekte olan kapitalist ülkelerdehızla artmış, ve çalışma yaşamında bir istisna olmaktan çıkarak norm haline gelmiştir. Buyazının konusu olan prekarya kavramı, 2000’li yılların başından itibaren Avrupa’da güvencesizçalışmaya karşı verilen toplumsal mücadele deneyimlerinde ortaya çıkmıştır. Precarious(güvencesiz) ve proleterya sözcüklerinin biraraya getirilmesiyle oluşturulan prekarya kavramı,Türkiye’de de özellikle Tekel direnişinden sonra güvencesiz çalışmaya ilişkin tartışmalardakullanılmaya başlamıştır. Bu çalışmada kavramın teorik kökenleri ve tarihsel dışavurumlarıeleştirel bir biçimde ele alınmaktadır. Tekel direnişinden yola çıkılarak Türkiye ve Avrupadeneyimleri karşılaştırılmakta ve prekaryayı proletarya karşısında yeni bir sınıf olaraktanımlayan yaklaşımların teorik ve politik olarak yanıltıcı olduğu ileri sürülmektedir.Anahtar sözcükler: Neoliberalizm, Güvencesiz Çalışma, Prekarya, Türkiye İşçi Hareketi,Tekel Direnişi. AbstractIn the last three decades, precarious work has increased dramatically in both developedand developing capitalist countries, increasingly becoming the norm rather than the exception.In the 2000s, the term precariat derived from the words precarious and proletariat has gainedcurrency in the social movements against precarity in Europe. In recent years, the concept ofprecariat has also gained currency in the debates on precarious work in Turkey, particularlyin the aftermath of the Tekel resistance. In this paper, the theoretical origins and historicalexpressions of the concept of precariat are critically examined. European and Turkishexperiences are compared in the light of the Tekel resistance, and it is argued that approachesthat define precariat as a new class vis-à-vis proletariat are theoretically and politicallymisleading.Keywords: Neoliberalism, Precarious Work, Precariat, Turkish Labour Movement, TekelResistance.