Dergiler / İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 7 - Sayı: 3
40. Yıldönümünde İran Devrimi’nin Yeniden Değerlendirilmesi: Nedensel Dinamikleri
- Sayfa
- 2257–2275
- DOI
- —
Özet
Bu makale, İran Devrimi’nin 40. yıldönümüne yaklaştığımız şu günlerde, 20. Yüzyılın bu son kapsamlı dönüştürücü modern hareketini yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Modern devrimci hareketler, sınıf bilincini pekiştiren bir ideolojik söylemle kıvılcımlanır; yükselen milliyetçilik duygusu üzerinden serpilir ve toplum ile devlet arasında yabancılaşmayı derinleştiren bir tetikleyici unsur üzerinden kitleleri harekete geçirir. Başlangıç motivasyonları itibariyle İran Devrimi de, modern bir siyasi harekettir. İran Devrimi’nde ideolojik söylem, belli toplumsal grupları kayıran yönetimi hedef almış, Şah rejimi ve yabancı destekçilerine karşı ilk husumet tohumlarını ekmiştir. 1920’lerin sonu ile 1950’lerin başı arasındaki dönemdeki modernleşme reformları ve millileştirme politikaları, toplumda etkili hoşnutsuz gruplar arasında ortak milliyetçi hislerin oluşmasını sağlamış, bu hisler, dış gücün desteğine dayalı yönetime karşı tepkisel duruşu güçlendirmiştir. Eski rejimin, 1973 Petrol Krizi sonrası artan petrol gelirlerini toplumsal gelişim projeleri yerine ağırlıklı olarak hızlandırılmış ağır sanayi yatırımları ve ordunun modernizasyonuna tahsis etmesiyse toplumla yönetim arasında yıkıcı bir yabancılaşma oluşmasına neden olmuş ve kitleleri harekete geçirmiştir.
Abstract
This article reevaluates the Iranian Revolution as a modern movement. Modern revolutionary movements spark with an ideological discourse reinforcing class-consciousness; flourish upon growing sentiments of nationalism, and mobilize masses with a trigger that deepens the estrangement between state and society. In terms of its initial motivations, the Iranian Revolution was a modern political movement. In the Iranian case, ideological discourse targeted political elites favoring certain segments of the society, and planted the first seeds of hostility towards Shah’s regime and its foreign supporters. Modernization reforms and nationalization policies of the 1920-1955 period gave birth to common nationalist sentiments among influential and discontented social groups strengthening their reaction against the regime. Finally, the regime’s decision to allocate growing oil revenues after the 1973 oil crisis to heavy industry investments and military modernization programs instead of social development projects deepened the estrangement between state and society mobilizing masses towards a revolutionary movement.