Dergiler / Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi / 2018 / Cilt: 10 - Sayı: 18
Türk Düşüncesinde Osmanlıcılık Fikrinin Ortaya Çıkışı ve Türk Siyasal Hayatına Etkileri
- Sayfa
- 81–108
- DOI
- —
Özet
Osmanlı İmparatorluğu, yönetimi altında yaşayan çeşitli etnik grupları Osmanlı Millet Sistemi adı verilen bir yapı içerisinde örgütlemiştir. Bu yapı içerisinde toplumunun bir bölümünü oluşturan gayrimüslim tebaa barış ve güvenlik içinde yaşamış fakat Müslüman topluluk içine serbestçe karışması sınırlı düzeyde olmuştur. 1789 Fransız İhtilali’nden sonra ortaya çıkan milliyetçilik düşüncesinin etkisiyle Balkanlar’daki Hıristiyan halklar giderek milliyetlerinin bilincine varmışlar ve Osmanlı’nın temsil ettiği merkezi otoriteye karşı ayaklanmaya başlamışlardır. Bu olaylar karşısında devletin birliğini muhafaza edebilmek ve yeni şartlara uyum sağlayabilmesi için Batının da etkisiyle 3 Kasım 1839 günü Mustafa Reşit Paşa tarafından okunan Hatt-ı Hümayun ile Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir. Tanzimat ile birlikte cins ve mezhep ayrılığının ortadan kaldırılması ve hukuksal eşitliğin sağlanması amaçlanmıştır. Daha sonra 28 Şubat 1856’da Islahat Fermanı ile gayrimüslim tebaaya yeni haklar verilmiş ve bütün siyasal ve sosyal düzenlemeler 1876 Kanun-ı Esasi ile hukuksal bir nitelik kazanmıştır. Bütün bu uygulamalardaki esas amaç Müslim ve gayrimüslim tebaanın Osmanlılık üst kimliği ile ortak bir vatandaşlık etrafında birlikteliğinin sağlanması olmuştur. Bu gelişmelere bağlı olarak Osmanlıcılık fikri aydınlar ve yöneticiler nezdinde imparatorluğun birliğini sağlamak amacıyla bir çözüm olarak gündeme gelmiştir. Bu açıdan Osmanlıcılık, ortak kimlik, vatandaşlık vb. kavramlar şeklinde Türk siyasal hayatına yeni açılımlar getiren ve gündeme gelen bir fikir olmuştur.
Abstract
Ottoman Empire reorganized various ethnic groups under its This can be replacebwith ‘reign’ as the system of Ottoman Nation. In this system, non-Muslim citizens lived in peace but their relationships with Muslim community were limited. With the effect of Nationalism Thought which appeared The French Revolution French Revolution in 1789, Christians in the Balkans Did you mean being aware or getting concious? their nationalities and started to rebel against central authority of Ottomans. Under these circumstances, to Maintain can be a betteroption the unity of the Empire and to readjust, The Rescript of Gulhane which was read by Mustafa Reşit Pasha was announced on 3rd November 1839 with the impact of Western. It was aimed to abolish gender and religion divergency and to equalize in law with The Rescript of Gulhane. After that, by Royal Edict of Reform on 28th February 1856, new rights were given to non-Muslim citizens and all the political and social regulations gained legal status with The Ottoman Basic Law in 1876. The essential objectives of these regulations were for the Muslim and non-Muslim citizens’ having secure uniformity with the upper identity “Ottomanism”. In parallel with these developments, Ottomanism Thought in the eye of intelligentsia and Ottoman executives came to the fore as a solution to ensure the unity of Empire. In this respect, Ottomanism was an idea bringing new initiatives such as common identity, citizenship etc. to Turkish political life.