Türkçeye Robinson tercümeleri

Özet

Tercüme bilimi çerçevesinde yapılacak bir tercüme tedkîk veyâ tahlîli, öncelikle, “tercümenin keyfiyeti”ni, dîğer tâbirle “tercüme hattı” üzerindeki mevkiini tâyin etmelidir. Bu anlayışla 1864 senesinden başlıyarak günümüze kadar yapılan onlarca farklı Robenson tercümesinden bazılarının “sahîh tercüme”, bâzılarının ise “tercümemsi uyarlama” oldukları, ayrıca tercümeler içinde “harfiyen temâyüllü tercüme” ile “serbest temâyüllü tercüme”, uyarlamalar içinde de “tâdilen uyarlama” ile “tahvîlen uyarlama” çeşitlerinin tefrîk edilebildiği görülmektedir. Bunlara, bir de “intihâl tercümeler” ilâve olmaktadır. Robenson tercümeleri, bundan başka, tercüme târihimize, asrî Türk nesrinin inşâ târihine, cebrî müdâhalelerle dilimizin istikrârsızlaştırılıp -yarım asırdır devâm eden- fetret devrine sürüklenmesine ve- bir nebze de- iktidârdaki dünyâ görüşü değişikliğine ışık tutmaktadır.

Abstract

An examination or analysis of a translation along with the rules of the science of translation would determine, before all else, modalities of the translation. Since the very first translation of Robinson into Turkish in 1864, several translations of the book were published. These translations can be categorised as “precise translations” and “adapted translation” and there are also subcategories like “word-by-word translations” or “free translations”, “moderated adaptations” or “transformed adaptations”. Besides these translations there are also few plagiarised ones. An analysis of the Robinson translations would throw a new light on the one hand on how the history of Turkish translation and prose evolved and on the other hand on how the tendencies and forced interferences of political authorities affected the continuity of translation or language policies.