1918-1928 yılları arasında yayımlanan kısa ömürlü Osmanlıca kadın dergileri hakkında bir değerlendirme

An assessment of the short-lived ottoman womens magazines published between 1918 and 1928

Özet

Cumhuriyetin kuruluş sürecinde ve ilk yıllarında II. Meşrutiyetin birikiminden kaynaklanan göz doldurucu bir kadın hareketi bulunmaktadır. Tabii buradaki göz dolgunluğu erkeksi bir tavırla bütünleşerek yenilikçiler ile muhafazakârlar arasında görünüşte zıt ama temelde ortak olan bir tavra hitap etmektedir. Her iki kutup da kadına erkek egemenci bir bakış açısıyla bir taraftan ilerleme, yükselme, gelişme kavramlarıyla, diğer taraftan ise gelenek, din ve ahlak kavramlarıyla şekil vermeye çalışmıştır. Her ikisinin de istediği, ev işlerine hâkim iyi bir anne ve iyi bir eştir. Kadın hareketinin ana kaynaklarından birisi olan kadın dergileri bu durumun niteliğinin aydınlatılmasında oldukça önemli bir yere sahiptir. 1918-1928 yılları arasında yayımlanan kısa süreli Osmanlıca kadın dergileri bu çerçevede Cumhuriyetin kadına bakışını ortaya çıkartmamızda bize yol göstererek hak talebinin aldığı biçimleri belirginleştirmektedir. Çalıkuşu, Diyane, Ev Hocası, Firuze, Genç Kadın, Hanım adlı dergiler zengin bir arka planla basın dünyasına adım atan ancak koşullar nedeniyle varlıklarını uzun süre devam ettiremeyen dergiler olmakla beraber sahip oldukları nitelikli yazılar sayesinde kadına nasıl yaklaşıldığını gözler önüne sermektedirler.

Abstract

There was a strong women movement after the proclamation of the Republic and in the earlier Republican period thanks to the background of Second Constitutional Period. Strength here refers to a behaviour which seems to be contradictory between modernists and conservatives but in reality has a common ground with them by combining with masculine behaviour. On both of these sides, women were wanted to be shaped from the point of view of advancement, progress, development concepts, or with the concepts of tradition, religion and morality. However, the desire of both sides was to create mothers who take care of households and good wives. Womens magazines which were the main sources of womens movements had a very important place in understanding this issue. The womens magazines which were published in Ottoman language for a short time period between 1918 and 1928 show us the way to examine Republican view about women and they clarify the forms their demands for basic rights took. Although such womens magazines as Çalıkuşu, Diyane, Ev Hocası, Firuze, Genç Kadın, Hanım had a rich background, and they lived short because of the conditions of that time. However, they show how women were approached through the highquality articles published in them.