Sarıkeçililerin “Eşkıyalığı” ve Konya Delibaş İsyanı üzerine değinmeler

Some observations on the banditry of the Sarıkeçili nomads and the Delibaş rebellion

Özet

Bu makalede halen konar-göçer bir hayat süren ve ağırlıklı olarak hayvancılık yapan Sarıkeçili Yörük aşiretine mensup kişilerin 19. yüzyıldan başlayarak “eşkıyalık” olarak nitelendirilen pratiklerinin gerçek nedenleri üzerinde durulmuştur. Bu nedenlerin araştırılması ve konar-göçer hayvancı (pastoral nomadic) yaşam biçimini zorlayan etkenlerin analizi yoluyla, Türkiye modernleşme sürecinin bu tayin edici döneminde devlet, yerleşikler ve ekonomi baskısı arasında sıkışmış Yörüklerin, “eşkıyalık” dahil nasıl stratejiler geliştirdikleri gözlenme- ye çalışılmıştır. O arada Yörüklerin de karıştığı 1919-1920 Konya Bozkır ve Delibaş ayaklanmaları örnek-olay olarak seçilmiş; makalenin hazırlanmasında Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv vesikaları ile sözlü tarih kayıtları birarada kullanılmaya çalışılmıştır.

Abstract

This article examines the experiences of certain groups of people from the Sarıkeçili nomadic tribe, which still maintains the nomadic way of life with animal husbandry, and questions the real factors behind their acts generally perceived as “banditry” from the 19th century onwards. Analyzing the conditions that force them into pastoral nomadism, the essay demonstrates how, in the formative period of Turkish modernization process, they developed strategies including the “banditry” when felt caught under the pressure coming from the state, settled peasantry and the economy. Utilizing extensively the archival material from Ottoman and Republican archives as well as the records of oral history work, the article takes the cases of Konya Bozkır and Delibaş rebellions which involved the said nomadic groups in the years 1919 and 1920.