“Müzesiyle İftihar Edecek Bir Mektep”: Robert Kolej’de Bir Doğa Tarihi Müzesi

“A School Be Proud of its Museum”: A Natural History Museum at Robert College

Özet

19. yüzyılda birçok eğitim kurumunda fen bilimleri derslerine yardımcı olmak amacıyla kurulmaya başlanan Doğa Tarihi Müzeleri, bir yandan 19. yüzyılda standartlaştırılmaya ve kategorize edilmeye çalışılan bilimsel bilgi ve çabanın, rasyonalitenin ve aydınlanmanın bir parçası olarak karşımızdadır; diğer yandan ise hatırı sayılır bir emperyalist ve kolonyalist miras üzerine kuruludur. Bu müzeler, iktidara sahip olanın öteki, egzotik ve nadir olanı anlama çabası içinde farklılıkları pekiştirir. Robert Kolej’de 1860’lı yıllarda öğretmenler ve okul yönetiminin uluslararası ve yerel bağlantıları kullanarak oluşturdukları, değerli bilimsel koleksiyonları içeren Doğa Tarihi Müzesi’nin gelişimini ele alan bu makale, yukarıda bahsedilen dikotomiyi aşmayı amaçlayarak bir doğa tarihi müzesi örneği üzerinden, doğada var olan farklı yaşam biçimlerini anlamlandırma çabasının uluslaraşırı ve yerel ölçekte nasıl işlediğini, müzenin oluşum ve varoluş sürecinde yer alan farklı toplumsal aktörler üzerinden anlatmayı hedeflemektedir.

Abstract

Natural History Museums were developed in the 19th century in order to supplement science courses at many educational institutions. They were considered as an effective means of understanding how scientific thought and knowledge were spread on a global scale and their impact on public. On the one hand, natural history museums represented the scientific knowledge, effort, rationality and enlightenment, which had to be standardized and categorized in the 19th century. On the other hand, these museums were based on a considerable imperialist and colonialist heritage. This article explores the development of the Natural History Museum at Robert College in the 1860s and aims to look beyond the aforementioned dichotomy. By trying to avoid the narrative of nationalism and Euro-centric museum historiography, and focusing on a single natural history museum, the article intends to exemplify how the efforts to make sense of the different cultures worked at a transnational and local scale through the stories of various social actors.