Dergiler / Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi / 2019 / Cilt: 6 - Sayı: 1
Güneydoğu Anadolu Orijinli Yerel Makarnalık Buğday (Triticum durum Desf.) Genotiplerinin Bazı Tarımsal Karakterler Bakımından Değerlendirilmesi
- Sayfa
- 10–19
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma; Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne ait bazı yerel makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) genotiplerinin, bilinen modern ıslah edilmiş çeşitlerle kıyaslanarak bazı tarımsal özelliklerinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, 21 adet yerel makarnalık genotipi ile 4 adet standart çeşit bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Çalışma, 2013-2014 ve 2014-2015 yılları yetiştirme sezonlarında, Mardin ili Kızıltepe ilçesinde yürütülmüştür. Kullanılan genotipler bazı morfolojik ve fizyolojik parametreler bakımından değerlendirilmiştir. İki yıllık ortalama verilere göre; incelenen özellikler açısından yıllar ve genotipler arasındaki farklılıklar istatistiki olarak çok önemli bulunurken, karakterlerin tümünde genotip x yıl interaksyonu önemsiz olarak tespit edilmiştir. Genotiplerin; tane verimi 201-347 kg da-1, metre karede başak sayısı 190-349 adet m-2, başakta tane sayısı 20.83-38.80 adet başak-1, başak uzunluğu 6.3-10.1 cm arasında değişmiştir. Fizyolojik parametre olarak kabul edilen normalize edilmiş vejetasyon indeksi (NDVİ), klorofil miktarı (SPAD değeri), yaprak alan indeks (YAİ) değeri, bitki örtüsü sıcaklığı (BÖS) değerleri bakımından çeşitler arasında istatistiki olarak çok önemli farklılıklar tespit edilmiş; korelasyon analiz sonuçlarına göre tane verimi ile metrekarede başak sayısı ve biyolojik verim arasında, SPAD değeri ile biyolojik verim arasında, YAİ değeri ile SPAD ve NDVİ değerleri arasında istatistiki olarak önemli ve yüksek korelasyonlar tespit edilmiştir. Birim alanda başak sayısı, başakta tane sayısı ve biyolojik verim, tane verimini arttırmaya yönelik karakterler olarak belirlenirken, NDVİ, SPAD ve YAİ parametreleri ise biyolojik verime dolaylı olarak da tane verimine etki eden faktörler olarak tespit edilmiştir.
Abstract
This study was conducted to determine some agricultural properties of some local durum wheat (Triticum durum Desf.) genotypes, belonging to Southeast Anatolia Region, compared to modern cultivated varieties. In the study, 21 standard durum wheat genotypes and 4 standard varieties were used as plant material. The study was carried out in Kiziltepe district of Mardin province in 2013-2014 and 2014-2015 growing seasons. The genotypes used were evaluated for some morphological and physiological parameters. According to two-year average data; the differences between genotypes and years were found to be statistically significant, whereas genotype x year interaction was found to be insignificant in all of the characters. Grain yield ranged between 201-347 kg da-1; spike number was 190-349 spike m-2; grain number per spike was 20.83-38.80 grain spike-1; and spike length was between 6.33-10.08 cm, respectively. There were statistically significant differences between the varieties in terms of normalized vegetation index (NDVI), chlorophyll content (SPAD value), leaf area index (YAI) value, vegetation temperature (BOS) values which are accepted as physiological parameters. According to the results of correlation analysis, statistically significant and high correlations between grain yield (GY), number of spikes m-2 and biological yield (biomass), and between LAI value, SPAD value and NDVI values were found.