Rinoreye tanısal yaklaşım ve tedavi planlaması

A comprehensive diagnostic algorithm and management of cerebrospinal fluid rhinorrhea

Özlem ALKAN,OSMAN KIZILKILIÇ,Tülin YILDIRIM,FULYA ÖZER,Orhan ŞEN,Cem HÜRCAN

Özet

Giriş: Beyin omurilik sıvısı (BOS) fistüllerinin tanı ve tedavisine yaklaşım hem radyolog hem de klinisyen için önemli bir problemdir. Bu çalışmada BOS fistülünden klinik olarak kuşkulanılan olgularda BT sisternografi bulguları değerlendirilmiş ve literatür bilgileri gözden geçirilerek rinore olgularında tanısal algoritma ve tedavi yaklaşımı sunulmuştur. Yöntem ve Gereçler: Klinik olarak rinore şüphesi bulunan ve BT sisternografi yapılan 30 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Lomber ponksiyonla subaraknoid mesafeye kontrast verimini takiben naziondan dorsum sellaya dek 1mm kesit kalınlığıyla koronal planda BT görüntüleri elde olundu. BT sisternografide kemik defektinden direkt kontrast madde geçişinin gösterildiği BOS yolunun gösterilmesi, ya da indirekt olarak defekt komşuluğundaki sinüste kontrast madde göllenmesi BOS fistülü için pozitif bulgu olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmada 17'si kadın 13'ü erkek 30 hasta değerlendirildi. Yirmi hastada (%66.6) travma, 1 hasta (%3.3) operasyon öyküsü vardı. 1 hasta (%3.3) konjenital sefalosel ve kemik defekti, 1 hastada travmatik sefalosel (%3.3), 1 hastada (%3.3) boş sella saptandı. Altı hastada ( %20) etiyolojik neden bulunamadı ve idiopatik kabul edildi. Onüç hastada (%43,3) kemik defekti ve BOS fistülü izlenirken, 9 hastada (%30) sadece kemik defekti izlenip BOS fistülü gösterilemedi. 8 hastada (%26,6) ise kemik defekti ve BOS fistülü gösterilemedi. BT sisternografi ile BOS fistülü gösterilen 4 hastada (%13,3) endoskopik cerrahi onarım, 5 hastada (%16,6) kraniotomi ve duraplasti yapıldı. Sonuç: BOS fistüllerinde defektin doğru lokalizasyonu belirlemek özellikle nazal endoskopik cerrahide önemlidir. Defekt lokalizasyonun tam olarak belirlenmesi cerrahinin planlanmasını kolaylaştırır ve dural onarım şansını artırarak rekurrens riskini azaltır. Gereksiz ve başlangıçta invaziv tetkiklerden kaçınmak için pratik ve kolay uygulanabilir tanısal algoritma gereklidir.

Abstract

Purpose: Patients with cerebrospinal fluid (CSF) leaks present a diagnostic challenge to both clinician and radiologist. We aimed to emphasize the indication for and importance of CT cisternography and compose a comprehensive diagnostic algorithm and management of cerebrospinal fluid rhinorrhea by reviewing the literature. Materials and Methods: Thirty patients with clinically suspected CSF rhinorrhea were examined retrospectively for CSF fistula with CT cisternography. The CT cisternography study included 1mm thin coronal sections after injecting nonionic contrast material intrathecally via lumbar puncture. Bony and/or dural defects with entry of contrast into the ipsilateral paranasal sinuses were accepted as positive results. Results: Thirty patients (17 females, 13 males) were included in this study. The cause of the leaks varied; twenty patients (%66.6) were due to trauma, one patient (%3.3) were iatrogenic, one patient (%3.3) were due to empty sella, one patient (%3.3) were congenital cephalocele, one patient traumatic cephalocele (%3.3) and 6 patients were idiopathic (%20). Among the 22 patients with bone defects, 13 (%43, 3) had CSF leak, and 9 (%30) patients had bone defects without had no CSF leak at CT cisternography. CT cisternography did not show bone defects or CSF leak for 8 patients (%26, 6). Nine patients whose CSF fistula had been shown on CT cisternography were operated and our findings were confirmed. Five patients (%16, 6) had craniotomy, 4 patients (%13, 3) had endoscopic surgery.