Milli Parkların Koruma Yapısının Ekolojik Duyarlılık Analizi İle Ortaya Konması: Altındere Vadisi Milli Parkı Örneği

Revealing the Protection Structure of National Parks through Ecological Sensitivity Analysis: Example of Altındere Valley National Park

Özet

Milli parklar hassas ekosistemlerin ve nadir türlerin korunduğu çok zengin biyolojik ve tarihi-kültürel kaynak değerlerine sahip ayrıcalıklı alanlar olup ziyaretçiler tarafından yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle en fazla zararı biyolojik varlıklar görmektedir. Dolayısıyla ekolojik özelliklerin tanımlanması ve sınıflandırılması planlama çalışmaları için ön koşuldur. Bu anlamda bir korunan alanda dışardan gelen baskı ve tehditlerin kapsamlı değerlendirilebilmesi ve buna yönelik önlemler alınabilmesi amacıyla ekolojik duyarlılık analizi yapılmaktadır. Altındere Vadisi Milli Parkı (Trabzon/Türkiye) özelinde gerçekleştirilen bu çalışmada milli parkın ekolojik açıdan hassas bölgelerinin belirlenebilmesi için ekolojik duyarlılık analizi yapılmıştır. Bu kapsamda belirlenen kriterlerin değerlendirilmesi ve her bir kriterin ağırlıklandırılması için Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler CBS ortamında ArcGIS 10.0 programı kullanılarak her bir kriter için sayısal haritalar oluşturulmuştur. Tüm kriterlerin ArcGIS "Konumsal Analiz" tekniği ile toplanması sonucunda alanın ekolojik duyarlılık haritası elde edilmiş ve ekolojik duyarlılığı düşükten çok yükseğe doğru olmak üzere sınıflandırılmıştır. Buna göre milli park alanının, %53.78'lik bölümünün ekolojik duyarlılık açısından "yüksek alanlara" sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract

National parks are exceptional areas where delicate ecosystems and rare species are preserved and which have very rich biological resource values, and they are intensively used by their visitors. Therefore, maximum loss is seen on biological assets. Hence defining and classifying such features of great ecological importance is a prerequisite for planning endeavors. In this sense, an Ecological Sensitivity Analysis is commonly done in order to evaluate the external pressure and threats extensively in a protected area and to take the necessary precautions accordingly. In the current study, which was conducted in the example of Altındere Valley National Park (Trabzon/Turkey), an ecological sensitivity analysis was done so that ecologically sensitive areas within the national park could be spotted. Analytical Hierarchy Process (AHP) was employed so as to evaluate the criteria determined in this scope and to weight each of these criteria. Using the acquired data, digital maps for each criterion were created using ArcGIS 10.0 in GIS environment. The ecological sensitivity map of the area was drawn as all data for each criterion were collected through ArcGIS "Spatial Analysis", and the ecological sensitivity of the area was classified from the lowest to highest on the scale. In the final evaluations, it was revealed that 53.78% of the national park has areas with "high ecological sensitivity values".