1.-8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metne Dayalı Anlama Sorularının İncelenmesi

Examining Text-Based Comprehension Questions in Turkish Textbooks of the $1^{st}$ - the $8^{st}$ Graders

Özet

Bu araştırmanın amacı Türkçe ders kitaplarındaki (1.-8. Sınıf) metne dayalı anlama sorularını metin türüne, cevap kaynaklarına ve Barrett taksonomisine dayalı olarak incelemektir. Nitel yaklaşıma dayalı olarak yürütülen çalışmada veriler doküman incelemesine dayalı olarak elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma materyallerini Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2018-2019 eğitim-öğretim yılı için hazırlanmış 1.-8. sınıflarda okutulan Türkçe Ders Kitapları oluşturmaktadır. Yapılan incelemenin sonunda 179 metne yönelik 960 anlama sorusu çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesi süreci araştırmanın alt sorularına dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk bulgu olarak, Türkçe ders kitaplarındaki metin türlerinin yaklaşık yarısının öyküleyici türde (%49,7), geri kalanların ise bilgilendirici (%28,5) ve şiir (%21,7) türünde olduğu, bu bulguya paralel olarak da en çok sorunun öyküleyici metin türünde olduğu belirlenmiştir. İkinci olarak, Türkçe ders kitaplarındaki metne dayalı anlama sorularının büyük bir kısmının metin içi anlama sorularından oluştuğu (%78,3), metin dışı sorulara az yer verildiği (%21,7), metinler arası soruların ise hiç sorulmadığı anlaşılmıştır. Üçüncü olarak, metne dayalı anlama sorularının Barrett taksonomisine göre, büyük bir kısmının basit anlama (%66,8) düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Yeniden organize etme (%10,4), çıkarımsal anlama (%8,8), değerlendirme (%12,6) ve takdir (%1,4) türünde sorulara da az oranlarda yer verildiği belirlenmiştir.

Abstract

This study aims to examine text-based comprehension questions in Turkish textbooks (1st to 8th grade) based on text type, sources of response and Barrett's taxonomy. The data of the study which was structured on a qualitative approach were obtained through document review. Materials were composed of Turkish language textbooks prepared by Ministry of National Education to be used in teaching from the 1 st to 8th grade in 2018-2019 academic year. 960 text-based comprehension questions of 179 texts were analyzed. The data analysis was carried out in three stages based on the research questions. Findings primarily indicate that approximately half of the text types in Turkish textbooks were narrative (49.7%), and the rest were informative (28.5%) and poetry (21.7%) texts. In line with this finding, it was determined that the most frequent questions were from narrative text type. Secondly, it was found out that most of the text-based comprehension questions in Turkish textbooks consisted of intratextual questions (78.3%), extratextual questions ranked as the second (21.7%), and intertextual questions were never asked. Thirdly, it was revealed that while the majority of the text-based comprehension questions were only literal comprehension questions (66.8%), very few of them were reorganization (10,4%), inferential comprehension (8,8%), evaluation (12,6%) and appreciation (1,4%) questions.