“KÖROĞLU” DESTANININ AZERBAYCAN VARYANTINDA KADIN TİPLERI

Özet

“Köroğlu” destanındaki kadın tipleri, XVII. yy. Türk kadını, onun düşünme tarzı, ahlakı, aile ve toplum içinde yeri ve görevi hakkında bilgi edinmekte büyük önem arz etmektedir. Destanın sekiz kolu kadınlarla ilgilidir, bu kollarda destanın baş kahramanı Köroğlu veya delileri aracılığıyla kadınların zorlukları aşarak kendi istekleri üzerine Çamlıbel’e getirilmesinden bahsedilmektedir. Destanda dikkat merkezinde olan kadın tipleri genellikle yüksek sınıfın kızları olmalarına rağmen (Nigar, Telli, Hürü, Mahbub, Şirin vd.) çok sadedirler; zengin kızı olmaları ile övünen insanlar değillerdir. Bu kadınlar, Çamlıbel’e yerleşen Köroğlu ve delilerinin haksızlık uğruna mücadele ettiklerini duyarlar ve farklı yollarla Köroğlu’na haber göndererek gelip onları da Çamlıbel’e götürmesini taleb ederler. Çamlıbel’de herkesin eşit olduğunu, ayrımcılık yapılmadığını duyan kadınlar, bir an önce onları yöneten, özgürlüklerini ve haklarını ellerinden alan baba ve abilerinden kurtulmanın peşindedirler. Çalışmada kadın tipler açısından anlatılar değerlendirilmiştir. “Köroğlu” destanının kollarındaki kadın tipleri ile ilgili çalışmada, kadın kahramanlar ve üstlendikleri roller incelenmiştir. Türk kahramanlık destanlarındaki kadın tipleri hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra “Köroğlu” destanındaki kadın tipleri üzerinde durulmuştur. Daha sonra kollardaki kadınların özellikleri tespit edilmiştir.

Abstract

The epic "Koroglu" provides us with very valuable information about the Turkish female characters of the XVII century, mentality of those women, their morality, place, position in the family and society, etc. The eight chapters-branches of the epos were dedicated to the female, the histories of the women who overcome all obstacles with the help of the main hero of the epic Koroglu and his friends and then voluntarily arrived in Chenlibel. The epic was focused on the women belonging to the high sosiety (Nigar, Tellı, Huru, Mehbub, Shirin, etc) but despite of that fact all of them were very simple, they were not proud of their origin. When those women learn that Koroglu and his friends were conducting a fair struggle against injustice, they send Koroglu messages to take them to Chenlibel. The women knew that everyone was equal in Chenlibel and there was no oppression, but in real life they lived with their fathers and older brothers who controled them, limited their rights and freedom. In order to escape from despotism they were eager to come to Chenlibel. Female characters, their role in the epic were investigated in the article. First a brief description of the famale characters and their role in Turkish heroic epic was given, those characters were analyzed. Then the female images of the epic in particular were identified.