KARS YÖRESİ BEDDUALARINDA KULLANILAN ÖRTMECELER

Özet

Beddualar dünyanın her yerinde olduğu gibi, Türkiye’de ve özellikle Kars yöresinde de, günlük yaşamda kızgınlık veya beklentiye karşılık bulamama gibi durumlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Kimi beddualar herkes tarafından bilinirken, kimisi yörelere ve hatta kişilere has olabilmektedir. Öte yandan, beddualar insanlara karşı kullanılan öç alma ifadeleri olmakla beraber, bazen bu ifadeleri direk kullanmak yerine, örtmece niteliğiyle, dolaylı olarak kullanmak da yaygındır. Nitel araştırma özelliği taşıyan bu çalışmanın amacı Kars yöresine özgü beddualarda örtmece özellikleri belirlemektir. Konuyla ilgili olarak Kars merkez ve merkez köylerde yaşayan 240 kişiden (140 bayan 100 erkek) elde edilen beddualar içerik bakımından analiz edilerek gruplara ayrılmış ve örtmece özelliği taşıyan 154 adet geçerli beddua değerlendirmeye alınmıştır. Kars merkez ve civarında kullanılan beddualarda örtmece özelliklerin sıklıkla kullanıldığı ve bu nedenle bazı bedduaların üstü kapalı nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Kullanılan örtmece özellikli beddualar 4 ana başlık altında toplanmıştır. Bunlar sırasıyla, ölüm (f=65, 42,2%), acı/sıkıntı/hastalık(f=42, 27,3%) ,yalnızlık (f=30, 19,5%) ve yoksulluk/kıtlıktır (f=17, 11,0%).

Abstract

In Turkey and especially in Kars region, curses are widely used in situations of anger and inability to find response to the expectations, as they are used all over the world. While some of the curses are known to everyone, some are unique to regions and even to individuals. On the other hand, while curses are used as revenge expressions, sometimes instead of direct use of these expressions, indirect use of them as euphemism is also widespread. The aim of this study, which carries qualitative research features, is to determine the features of euphemism in the curses of Kars region. Related to the issue, the curses obtained from 240 people (140 females and 100 males) living in Kars central and central villages were analyzed in terms of content and divided into groups and 154 valid curses which bear euphemism features were evaluated. It was found that curses used in and around the center of Kars have often euphemism features and therefore, some of them were determined to have implicit attributions. The curses with euphemism features grouped under 4 main headings. These were death (f = 65, 42,2%), pain / distress / disease (f = 42, 27,3%), loneliness (f = 30,19,5%) and poverty / famine (f=17, 11.0%).