Dergiler / Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi / 2017 / Cilt: 17 - Sayı: 1
Kastamonu Yöresinde Farklı Arazi Kullanımının (Yaşlı ve Genç Göknar Meşcereleri-Mera-Tarım Alanları) Toprak Organik Karbon ve Toplam Azot Depolama Kapasitesine Etkileri
- Sayfa
- 132–142
- DOI
- —
Özet
Arazi kullanımı önemli derecede toprak özelliklerini etkilemekte ve uygun olmayan uygulamalar toprağın ve çevre kalitesinin bozulmasına yol açmaktadır. Kastamonu Bölgesinde gerçekleştirilen bu çalışmada, farklı arazi kullanımının bazı toprak özellikleri, organik karbon ve azot miktarları ve depolama kapasiteleri üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, yaşlı ve genç göknar meşçereleri ile bitişiğindeki tarım ve mera alanların bazı toprak özellikleri ile karbon ve azot depolama kapasiteleri belirlenmiştir. Mineral toprak örnekleri üst (0- 10 cm) ve alt (10-20 cm) olmak üzere iki farklı toprak derinlik kademesinden alınmış olup, sırasıyla bu topraklarda tekstür, su tutma kapasitesi, elektriksel iletkenlik, kireç miktarı, organik madde, fosfor (P) ve potasyum (K) konsantrasyonları yanında toplam organik karbon ve azot miktarları analiz edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, üst toprak kısımlarında, en düşük kil, toz, su tutma kapasitesi, pH, P, K ve organik madde miktarı ile en yüksek kum miktarı tarım alanları topraklarında tespit edilmiştir. Üst toprak özelliklerinin çoğunluğu yaşlı veya genç göknar meşcerelerinde daha yüksek belirlenmiştir. Alt toprak özellikleri değerlendirildiğinde ise, farklı arazi kullanımları arasında belirgin bir farklılık tespit edilmemekle beraber, tarım alanları topraklarının en yüksek kil, toz ve pH değerlerine, mera alanları topraklarının ise en düşük kil, toz, P ve K miktarına sahip olduğu görülmüştür. Yaşlı ve genç göknar meşcerelerinin üst ve alt toprakları en yüksek organik karbon ve azot miktarı ve depolama kapasitesine sahip olurken, bu değerleri mera alanları ve tarım alanları izlemiştir. Bununla beraber, tüm toprak derinliği değerlendirildiğinde (0- 20 cm), ortalama toprak organik karbon depolama kapasitesi en yüksek mera alanlarında (50.2 Mg C ha-1), bunu sırasıyla genç göknar meşcereleri (48.6 Mg C ha-1), yaşlı göknar meşcereleri (47.4 Mg C ha-1) ve tarım alanları (32.3 Mg C ha-1) takip etmiştir. Ortalama toplam azot depolaması ise en yüksek genç göknar meşcerelerinde (5.61 Mg N ha-1) belirlenirken, bunu sırasıyla mera alanları (5.09 Mg N ha-1), yaşlı göknar meşcereleri (4.45 Mg N ha-1) ve tarım alanları (3.33 Mg N ha-1)’na ait topraklar izlemiştir.
Abstract
Land use strongly influences soil properties, and unsuitable practices lead to degradation of soil and environmental quality. Main aim of this study was to assess the impact of different land uses on some soil properties, soil organic carbon (C) and total nitrogen (N) contents and stock capacities in Kastamonu, Turkey. Mature and young fir stands and adjacent pasture and agriculture sites were used to study the differences in some soil properties and soil organic C and N contents and stock capacities. Mineral soil samples were taken from two soil depths (the upper soil part 0-10 cm and the lower soil part 10-20 cm), and analysed for pH, texture, water holding capacity (WHC), salt, lime, organic matter (OM), P and K concentrations, total soil organic C and total N content, and stock capacities. Results showed that for the soil upper part, the agriculture site had the lowest clay, silt, WHC, pH, P, K and OM, whereas it had the highest sand content. Most of these soil factors were highest in the soil from mature fir stands. As for the lower soil part, there were no clear indications among the land-use types. However, the agriculture site had the highest clay, silt and soil pH, whereas the pasture site showed the lowest clay, silt, P and K contents. The mature and young fir stands always showed the highest mean soil C and N contents and stock capacities either at the upper or the lower soil parts, followed by the pasture and the agriculture sites. However, all soil depth was considered (0-20 cm), mean soil organic C stock capacity was highest for the pasture site (50.2 Mg C ha-1), followed by the young fir site (48.6 Mg C ha-1), the mature fir site (47.4 Mg C ha-1), and the agriculture site (32.3 Mg C ha-1). Mean soil total N stock capacity was highest for the young fir site (5.61 Mg N ha-1), followed by the pasture site (5.09 Mg N ha-1), the mature fir site (4.45 Mg N ha-1), and the agriculture site (3.33 Mg N ha1).