Türkiye’de Turizm Gelirlerinin İşgücü Verimliliği Üzerine Etkisi: ARDL Yaklaşımı

Özet

Turizm gelirlerinin işçi başına çıktı üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkileri Türkiye ekonomisi için 1988-2018 döneminde araştırılmıştır. İlk adım değişkenlerin bütünleşme derecesini test etmektir. Augmented Dickey–Fuller (ADF) testi sonuçları ticari açıklık değişkenin seviyesinde I(0) durağan diğer değişkenlerin ise farkında I(1) durağan olduklarını göstermektedir. Dolayısıyla bu çalışma Pesaran ve diğerleri (2001) tarafından geliştirilen ARDL sınır testi ile turizm gelirlerinin işçi başına çıktı üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Modelin tahmininden elde edilen F istatistiği Narayan (2005) %5 anlamlılık seviyesi kritik değerinden büyük olarak bulunduğundan değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin var olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi belirlendikten sonra ARDL modeli kullanılarak uzun dönem katsayıları tahmin edilmiştir. ARDL (3,2,1,2,1) modelinin tahminlerinden elde edilen bulgular turizm gelirlerinin işçi başına çıktıyı istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde kısa dönemde etkilediğini göstermektedir. Bu ampirik sonuçların önemi işçi başına çıktının artırılmasında etkin ekonomik politika aracı olarak turizm sektörünün düşünülebilmesidir. Sonuçta çalışma turizm sektöründeki gelişmelerin Türkiye için işçi başına çıktıyı artırmasını önermektedir.