Yapraktan Çinko Uygulaması ile Buğdayda Biyo-zenginleştirme ve Bunun Çinko Eksikliği Stresindeki Buğday’ın Nicel ve Kalitatif Verimi Üzerine Etkileri

Wheat Biofortification Through Zinc Foliar Application and Its Effects on Wheat Quantitative and Qualitative Yields under Zinc Deficient Stress

Özet

Buğday, İran gibi gelişmekte olan ülkelerdeki insanların enerji ve protein ihtiyacını karşılamada özel bir role sahiptir. Buğday, gizli açlık ve yetersiz beslenme ile sonuçlanan çinko (Zn) azlığı ve proteinin düşük biyolojik değeri gibi beslenme kısıtlamaları ile karşı karşıya bulunmaktadır. Bu nedenle, bu araştırma, yapraktan Zn uygulamasının Kohdasht buğday çeşidinin verim ve kalitesine etkisi incelemek amacıyla tesadüd blokları deneme deseninde üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Uygulamalar, kontrol Zn (K; kontrol ve / veya Zn eksik stres durumu) ve Zn sülfatın kullanılması [kök uzama ve tahıl dolum aşamalarında 0.5 g/L püskürtme (Tl) ve kök uzama aşamasında 0.5 g / L ve tahıl dolum aşamasında 2 g / L püskürtme (T2)] şeklinde planlanmıştır. Sonuçlar, yapraktan Zn uygulanmasının, başak başına tahıl sayısını artırarak, tahıl Zn içeriğini ve verimini arttırdığını göstermiştir. Ek olarak, Zn uygulamalarında, amino asitler içeriği ve toplam Lizin ve Treonin miktarları, Zn eksik stres koşuluna kıyasla daha fazla bulunmuş ve bu da daha yükske tane protein içeriğine neden olmuştur. Öte yandan, Zn uygulaması, fitik asit (PA) içeriğini ve PA'nın Zn'ye molar oranını düşürmüştür. Yapraktan Zn uygulanmasının Zn eksikliğindeki stres koşulları altında Zn içeriği ve proteini artırarak ve PA'nın Zn'ye molar oranını azaltarak yetersiz beslenmeyi azaltabileceği sonucuna varılabilir. Bu nedenle, yetersiz beslenme sorununu hafifletmek için gübre stratejisi (örn. Agronomik biyo-zenginleştirme) kısa vadeli bir çözüm olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract

Wheat has a special role in providing the required energy and protein of people in developing countries like Iran. Wheat is confronted with nutritional limitations such as little zinc (Zn) and low biological value of protein, which results in hidden hunger and malnutrition. Hence, this research was conducted to study the effect of Zn foliar application on Kohdasht wheat variety performance yield and its quality in randomized complete block design (RCBD) with three replications. The treatments were non-use Zn sulfate (C; control and/or Zn deficient stress condition) and the use of Zn sulfate (spraying 0.5 g L-1 at stem elongation and grain filling stages (T1) and spraying 0.5 g L-1at stem elongation and 2 g L-1 at grain filling stages (T2)). The result indicated that Zn foliar application increased grain Zn content and yield by improving grain number per spike. Moreover, in Zn treatments, amino acids contents and total Lysine and Threonine were increased that resulted in higher grain protein content in compared to Zn deficient stress condition. On the other hand, Zn application reduced phytic acid (PA) content and molar ration of PA to Zn. It can be concluded that Zn foliar application could yield alleviate malnutrition by increasing grain Zn content and protein, and by decreasing PA and molar ratio of PA to Zn under Zn deficient stress condition. Therefore, fertilizer strategy (e.g., agronomic biofortification) appears as short-term solution to alleviate malnutrition problem.

Anahtar kelimeler: Amino asitler, Çinko uygulaması, Ekmeklik buğday, Fitik asit Zn molar oranı, Protein