Dergiler / Türkiye Jeoloji Bülteni / 2014 / Cilt: 57 - Sayı: 1
Paleosismolojik Üç Boyutlu Sanal Fotoğraflama Yöntemi, Örnek Çalışma: Duru-2011 Hendeği, Tuz Gölü Fay Zonu, Orta Anadolu, Türkiye
- Sayfa
- 45–72
- DOI
- —
Özet
Paleosismoloji; eski depremlerin yeri, zamanı ve büyüklüğü hakkında bilgi elde etmeye çalışan bir aktif tektonik çalışma disiplinidir. Hendekli paleosismoloji çalışmaları, paleosismolojide sıkça uygulanan ve kayda değer veri sağlayan bir yöntemdir. Özellikle derin ve basamaklı hendek çalışmalarında karşılaşılan en önemli sorunlardan biri, hendek duvarlarındaki jeolojik bilgilerin okuyucuya görsel olarak aktarılmasıdır. Bu makalede, paleosismolojik hendek çalışmaları için yeni bir fotoğraflama yöntemi olan “Paleosismolojik Üç Boyutlu Sanal Fotoğraflama Yöntemi” örnek bir uygulama ile tanıtılmıştır. Paleosismolojik Üç Boyutlu Sanal Fotoğraflama Yöntemi, sırasıyla planlama, fotoğraflama, fotoğrafların birbirine eklenmesi ve sanal tur oluşturulması olmak üzere dört aşamadan oluşmaktadır. Bu yöntem ile elde edilen sanal tur, bir hendek çalışmasının görsel olarak okuyucuya sunulmasına olanak sağlamanın ötesinde, hendek verilerinin özellikle yorumlanması aşamasında çok önemli katkılar sağlamaktadır. Paleosismolojik Üç Boyutlu Sanal Fotoğraflama Yöntemi ilk defa, Tuz Gölü Fay Zonu (Orta Anadolu, Türkiye) üzerinde yürütülen paleosismoloji çalışmalarında uygulanmıştır. Orta Anadolu Bölgesi’nin en önemli kıta içi aktif fay zonlarından biri olan TGFZ, yaklaşık 200 km uzunluğunda, KB-GD doğrultulu, aktif, sağ yanal doğrultu atım bileşenli normal bir fay zonudur. Uzunlukları 9 ile 33 km arasında değişen birbirine koşut veya yarı koşut fay segmentlerinden oluşan TGFZ’nun en önemli segmentlerinden biri Akhisar-Kılıç segmentidir. Bu çalışmada, Akhisar-Kılıç segmentinin orta bölümünde bir hendek kazılmıştır. Hendek stratigrafisi, fay koluviyal kama geometrisi, fay kollarının yukarıya doğru sonlanması gibi paleosismolojik ölçütler ve C14 yaş verileri kullanılarak yapılan değerlendirmede, Duru-2011 Hendeği’nde son 23 000 yıl içerisinde üç paleosismik olay tanımlanmıştır. Diğer taraftan, Akhisar-Kılıç segmenti üzerinde yürütülen bir başka paleosismoloji çalışmasında, son 10 500 yıl içerisinde iki deprem tanımlanmıştır. Aynı segment üzerindeki iki hendekten derlenen deprem verileri fay penceresi yöntemiyle değerlendirilmiş ve Akhisar-Kılıç segmenti için ortalama deprem tekrarlanma aralığı 10390 yıl olarak hesaplanmıştır. Akhisar-Kılıç segmenti üzerindeki yakın dönem (Geç Pleyistosen-Günümüz) düşey kayma hızı 0,034 mm/yıl olarak hesaplanmıştır. Bu değer, segmentin uzun dönem (Geç Pliyosen) düşey kayma hızı (0,046 mm/yıl) ile oldukça uyumludur.
Abstract
Paleoseismology is an active tectonic discipline that tries to obtain information about the location, time and magnitude of paleoearthquakes by using geological and geomorphological data. Paleoseismic trenching is the most important method that is frequently used in paleoseismology and provides considerable data. One of the most important problems encountered especially in deep and benched paleoseismological trench works is the visual representation of the trench stratigraphy and structure to the reader. In this paper, “Paleoseismological Three Dimensional Virtual Photography Method”, a new photographic method for paleoseismology, is presented with a case study. Paleoseismological Three Dimensional Virtual Photography Method consists of four stages which are respectively: planning, photographing, stitchingand constraction of virtual tour.Paleoseismological Three Dimensional Virtual Photography Method has been applied for the first timeduring the paleoseismological studies carried out on the Tuz Gölü Fault Zone (Central Anatolia, Turkey).The Tuz Gölü Fault Zone (TGFZ) is one of the most important intra-continental active fault zones in theCentral Anatolian Region. TGFZ is an approximately 200 km-long, NW-SE trending, active normal faultzone with a right lateral strike-slip component. The Akhisar-Kılıç segment is one of the most importantsegments of TGFZ which is composed of fault segments parallel or sub-parallel to each other and withlengths varying between 9 and 33 km. In this study, a paleoseismic trench (Duru-2011) has been excavatedon the middle section of Akhisar-Kılıç segment.As a result of the evaluation carried out making use of paleoseismological criteria such as trenchmicrostratigraphy, geometry of fault colluvial wedge, upward termination of fault strands, and 14C agedata, three paleoseismic events were described within the Duru-2011, which occurred in the last 23 000years. On the other hand, in the last 10 500 years two paleoseismic events has been described within theanother paleoseismological study. Earthquake data collected from the two trenches on the same segmentwere evaluated by “fault window method”. And averagely earthquake recurrence period of Akhisar-Kılıçsegment was calculated as 10390 year. Short time (Late Pleistocene - Recent) annual vertical slip rate ofAkhisar-Kılıç segment was calculated as 0,034 mm/year. This value is well consistent with long term (LatePliocene) vertical geological slip rate (0,046 mm-year) of segment.