KAĞIZMAN İLÇE MERKEZİNDE YERLEŞİMİN YATAY YÖNLÜ GELİŞİMİ VE FONKSİYONEL ARAZİ KULLANIMI

Özet

Kağızman ilçe merkezi, Kuzeydoğu Anadolu’da, Erzurum Kars Bölümünün Kars yöresi dâhilindeki Kağızman alt yöresinde bulunmaktadır. Batı-doğu yönünde uzan Aras Vadisinde yer alan Kağızman ilçe merkezinin büyük kısmı Kağızman Deresi tarafından oluşturulmuş alüvyal bir yelpaze üzerinde yer almaktadır. Kağızman İlçesi merkezi ve çevresinde yerleşim tarihi oldukça eski dönemlere dayanmakta olup ilçe merkezi güvenlik ve tarımsal amaçlı kuruluş özelliğine bağlı olarak zaman içinde kurulduğu üçgen şekilli verimli alüvyal yelpazenin kuzey kısmındaki geniş etek kısımlarından güneydeki dar kısımlarına doğru yayılım göstermiş ve çok özel durumlar dışında bu verimli alüvyal alanlar dışındaki verimsiz alanlarda neredeyse hiç gelişim göstermemiştir. Büyük kısmı aynı isimli verimli alüvyal yelpaze üzerinde meskûn bulunan Kağızman İlçe merkezinde bu morfolojiye uygun olarak fonksiyonel bakımdan mevcut arazilerin % 28,5’i boş kamu arazilerinden, % 23,8’i mera arazilerinden % 16,2 ’si ilçenin başat tanımlayıcı unsurlarından olan meyve ağaçlarının bulunduğu bağ ve bahçe alanlarından % 4,5’i tarla alanlarından oluşurken ilçe merkezinin geriye kalan arazileri beşeri aktif meskûn yaşam faaliyetlerinin sürdüğü; konut, ticarethane, sanayii eğitim ve kültür gibi fonksiyonlara ait yerleşim unsurları tarafından kullanılmaktadır. İlçe merkezi idari alanında aktif yapılaşma ve yatay yönlü gelişime bağlı olarak pasif özellikli bağ bahçe, tarla, mera gibi tarım ve hayvancılık alanlarının ilçe merkezi toplam arazi kullanımı miktarı ve oranı içindeki payı azalma göstermektedir.

Abstract

Kağızman district center is located in Kağızman sub-region of Kars Region of Erzurum Kars Department in Northeast Anatolia. Extending in the west-east direction, most of the Kağızman district center in Aras Valley lies on an alluvial fan formed by Kağızman Creek. The settlement history in and around the center of Kağızman District dates back to ancient times, and the district center has spread from the wide skirts in the northern part of the productive alluvial spectrum to the narrow parts in the south, depending on the security and agricultural establishment characteristics. almost no improvement in inefficient areas outside. In accordance with this morphology, 28.5% of the available land is from public land, 23.8% from pasture land and 16.2% from the main descriptive elements of the district. 4.5% of the vineyard and garden areas where the fruit trees are located are the field areas, while the remaining lands of the district center are active in the human being. residential, commercial, industrial education and culture. Due to active construction and horizontal development in the district central administrative area, the share of agricultural and animal husbandry areas such as passive vineyard gardens, fields, pastures in the total land use amount and ratio of the district center shows a decrease.