Dergiler / Türkiye Jeoloji Bülteni / 2020 / Cilt: 63 - Sayı: 2
Kuzey Anadolu Fay Zonu’nda Traverten Çökeliminde Sıcak Su Kaynağı Olarak Görev Yapan Bir Açılma Çatlağı: Reşadiye Çatlak Sırtı
- Sayfa
- 145–160
- DOI
- —
Özet
Reşadiye (Tokat) jeotermal sahası, doğrultu atımlı sağ yanal Kuzey Anadolu Fay Zonunun kuzeyinde yer almaktadır. Bu jeotermal alanda çıkan 48-52°C sıcaklıktaki jeotermal su çoğunlukla otellerde, havuzlarda ve banyolarda kullanılmakta ve bölge için önemli turizm potansiyeli sağlamaktadır. Jeotermal sahanın bulunduğu alanda yaklaşık 600 metre uzunluğunda ~ KB-GD gidişe sahip bir çatlak sırtı tipi traverten bulunmaktadır. Jeotermal alanın yaklaşık 500 metre güneyinde ve Kelkit Nehri'ne paralel olarak K72°B doğrultuda, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun aktif, Kelkit Vadisi segmenti yer almaktadır. Reşadiye çatlak sırtlı traverteninin ortalama doğrultusu K33°B'dir. Kuzey Anadolu Fayı Zonu’un ana gidişi ile Reşadiye çatlak sırt tipi travertenin ortalama doğrultusu arasında yaklaşık 39°'lik bir açı bulunmaktadır. Çatlak sırtlı traverten ve KAFZ arasındaki bu 39°'lik açı, iyi gelişmiş doğrultu atımlı faylarda ana fay ile ~45°'lik açı yapan açılma çatlaklarınn açısıyla uyumludur. Reşadiye çatlak sırtı tipi travertende bulunan bantlı travertenlerden alınan iki örneğin U/Th yaş analizleri 7.563 ve 12.529 yıllarını vermiştir. Bu sonuçlar bölgesel anlamda olmasa da Reşadiye jeotermal traverten alanı için 0,093 mm/yıl açılma hızı vermektedir.
Abstract
The Reşadiye (Tokat) geothermal field is located in the northern part of the right-lateral North Anatolian Fault Zone. Geothermal waters at temperatures between 48-52°C from this geothermal field are currently used mostly in hotels, pools and bathrooms and provide significant tourism potential for the region. The area where the geothermal sites are located includes a ~NW-SE trending fissure-ridge type travertine with a length of about 600 meters. Approximately 500 meters south of the geothermal field and parallel to the Kelkit River, the active segment of the North Anatolian Fault Zone comprises the Kelkit Valley fault segment extending N72°W. The average strike direction of Reşadiye fissure-ridge type travertine is around N33°W. There is an angle of 39° between the master trend of NAFZ and the direction of the Reşadiye fissure-ridge travertine. This 39° angle between the extensional cracks in the fissure-ridge travertine and the NAFZ is compatible with extensional fractures developing in well-formed strike-slip faults at an angle of ~45° with the master fault. U/Th determination of two samples from banded travertines from the travertine deposits yielded ages of 7,563 and 12,529 years. Combined with other evidence, the samples indicate an opening rate of 0.093 mm/year for the Reşadiye geothermal travertine field.