MANÇULARIN İLK DOĞU TÜRKİSTAN İSTİLÂSI

Özet

XVII. yüzyılın ilk yarısında Tanrı Dağlarının kuzeyinde İli merkezli Cungarya Hanlığıkurulurken, güneyinde ise Ak Dağlılar ve Kara Dağlılar olmak üzere iki Hocalar güruhubirbirine karşı kıyasıya mücadele ediyordu. Yarkent Hanı İsmail Han tarafından saf dışıbırakılan Ak Dağlıların dinî lideri Apak Hoca’nın yardım talep etmesi üzerine Cungarların,‘Küçük Buhara’ olarak da bilenen Kaşgar’ı ele geçirmelerinin yolu açıldı. Bu sırada önceKumul’u ardından da Turfan’ı Cungarların elinden almayı başaran Mançular da, DoğuTürkistan’ın doğusunda varlık göstermeye başladılar. 1755 yılında Cungarya’yı ele geçirenMançular, Cungarların izledikleri politikayı uygulayarak Tanrı Dağlarının güneyine doğruhareket etme kararı aldılar ve 1759 yılında Doğu Türkistan’ın ilk istilâsını gerçekleştirdiler.Aralarındaki bitmek bilmeyen cidâl ve kavgalar Hocaları, vatanlarını istilâya başlayanCungarlara ve de Mançulara karşı birlikte karşı koymaktan alıkoydu.