Diyarbakır’da Bir Misyoner Hastanesi: Diyarbakır Amerikan Hastanesi (1908-1915)

Özet

Amerikan Board, 1820 yılında ilk misyonerlerini Osmanlı topraklarına gönderdiği tarihten 13 yıl sonra sağlık çalışmaları için tıp misyonerlerini bölgeye göndermeye başlamıştır. İlk tıbbi misyonerler gezici hekimlik yapmaktaydı. 1880’lerden itibaren Amerikan Board, Antep, Mardin, Talas, Merzifon, Van, Erzurum, Sivas, Adana, Konya, Diyarbakır ve İstanbul gibi illerde hastane, tıp okulu, hemşire sınıfı ve eczaneler kurarak kurumsallaşma yoluna gitmiştir. Amerikan Board, Diyarbakır’da misyon teşkilatını kurması için 1851 yılında George W. Dunmore ve eşi Susan W. Dunmore’ı bölgeye göndermiştir. Sağlık çalışmaları için ise Dr. Edwin St. John Ward 1908 yılında Diyarbakır’a gönderilmiştir. Medikal çalışmalar 1908 yılında bir evin kiralanması ile Dr. Ward tarafından başlatılmıştır. Burada bir ameliyat odası, bir muayene odası, klinik laboratuvarı, birkaç kişilik bir bekleme odası aceleyle hazırlanmıştır. Misyon raporlarında klinikte kısa sürede zengin ve fakir ayırımı yapılmadan hizmet verildiği, hastalardan para alınmakla birlikte, bedava bakılan hastaların da bulunduğu belirtilmektedir. Bütün etnisite ve dinlere mensup insanlara hizmet verildiği misyon raporlarında ifade edilmektedir. Bu çalışma Amerikan Board’ın misyonerlik aracı olarak gördüğü 1908-1915 yılında Diyarbakır’daki sağlık çalışmalarını içermektedir. Çalışma Amerikan Board’ın yıllık raporları, mikro film kayıtları, misyon katalogları ve araştırma eserlere dayanmaktadır.

Abstract

American Board, thirteen years later after it had sent the first missionaries to the land of Ottoman Empire, began to send the medical missionaries to the area for the health performances. The first medical missionaries worked as travel doctors. As from the 1880s, American Board, began to institutionalize by means of setting up hospitals, medical schools, nurse classes, and pharmacies in the cities such as Antep, Mardin, Talas, Merzifon, Van, Erzurum, Sivas, Adana, Konya, Diyarbakır and İstanbul. American Board sent George W. Dunmore and his wife Susan W. Dunmore to the area to set up the organization in Diyarbakır in 1851. And for the health performances, it sent Dr. Edwin St. John Ward to Diyarbakır in 1908. Medical works were commenced by Dr. Edwin through renting a house. An operating room, an examination room, a clinical laboratory, a waiting room for a few people was arranged urgently. In the mission reports it has been stated that a health service was provided without exceptions whether the patients were rich or poor in the clinic in a short time, and also while some patients were demanded for money, there were some patients who were examined and demanded for no money. It has been reported that the clinic provided health service for people from all ethnics and religious. This study includes the health performances in Diyarbakır between the years of 1908 and 1915, which were seen as missionary tools by American Board. The study has been based upon the annual reports, micro film recordings, and mission catalogs of American Board, and searching papers.