XV. ve XVI. Yüzyıl Osmanlı, Avrupa ve Çin Loncalarına Dair Karşılaştırmalı Bir Bakış

A Comparative Overview of the Ottoman, Europe and Chinese Guilds in XV- XVI. Centuries

Özet

Bu makalede XV. ve XVI. Yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu’nda, Avrupa’da ve Çin’de lonca tipi esnaf örgütlenmeleri karşılaştırmalı bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Lonca kurumu, birbirinden farklı coğrafi, siyasi, ekonomik, dini-kültürel özellikleri olan bu üç bölgede de ortak bir yapıdır. Tarihi süreç içerisinde loncaların bu üç coğrafi bölgede ortaya çıkmalarının altında yatan nedenlerden başlayarak, hangi ihtiyaçlara cevap verdiği, ne gibi misyonlarının olduğu, örgütlenme şemaları gibi temalar baz alınarak karşılaştırılmıştır. Ekonomik, sosyal ve dini fonksiyonlar üstlenerek hem toplumsal hem de siyasi alanda önemli bir yer kaplayan loncaların günümüze kadar ulaşamamalarının nedenleri üstünde de durulacaktır. İktisadi hayat başta olmak üzere çok önemli roller üstlenen lonca kurumu, dikkat çekici bir şekilde üç coğrafyada da ilginç benzerlikler taşımaktadır. Ancak; Avrupa’da loncalar altın çağı olarak adlandırabileceğimiz dönemini Osmanlı İmparatorluğu ve Çin’e göre daha erken yaşamış, Osmanlı ve Çin’deki loncalar daha sonraki zamanlarda etkili olabilmişlerdir. Osmanlı İmparatorluğu’nda loncaların etkisini kaybetmeye başladığı dönemde ise Çin’deki loncalar önem kazanmaya başlamıştır.

Abstract

In this article; guild type organizations in the Ottoman Empire, Europe and China will be handled with a comparative perspective in XV. and XVI. centuries The guild institution is a common structure in all three regions with different geographical, political, economic, religious and cultural characteristics. Starting from the reasons underlying the emergence of the guilds in these three geographical regions in the historical process, they were compared on the basis of themes such as what needs they met, what missions they had, organizational charts. The reasons why the guilds, which occupy an important place in both social and political areas by undertaking economic, social and religious functions, have not reached today. The guild institution, which plays very important roles, especially in economic life, has interesting similarities in all three geographies. But; In Europe, guilds lived earlier than the Ottoman Empire and China, which we can call the golden age, and the guilds in the Ottoman and China were effective later. In the period when the guilds started to lose their influence in the Ottoman Empire, guilds in China started to gain importance.Key Words; Guilds, Crafts, Middle Age, Ottoman Empire, China, Europe