Dergiler / Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi / 2020 / Sayı: 1
GÜNCEL YARGI KARARLARI IŞIĞINDA TAM YARGI DAVALARINDA TAZMİNATIN İRAT ŞEKLİNDE BELİRLENMESİ
- Sayı
- 2020 · Sayı: 1
- Sayfa
- 235–272
- DOI
- —
Özet
İdarenin işlem ya da eylemleri nedeniyle kişilerin uğramış olduğu zararlardan idarenin sorumluluğu halinde bu zararların tazmini tam yargı davaları ile mümkün olmaktadır. Tam yargı davalarında hükmedilecek tazminatın ödenme şeklinin belirlenmesi hususunda İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda özel bir hüküm bulunmayıp, Türk Borçlar Kanunu'nda hüküm altına alınacak tazminatın ödenme şeklini belirlemenin hakimin yetkisi dahilinde olduğu kurala bağlanmıştır. Bununla birlikte, uygulamada mahkemeler bu yetkilerini tazminatın sermaye şeklinde (bir diğer ifadeyle toptan) belirlenmesi yolunda kullanmış, tazminatın irat (belirli dönemler halinde kısım kısım ödenmesi) şeklinde belirlenmesi yöntemi ise birkaç örnekle sınırlı kalmıştır. Uygulama bu şekilde devam etmekte iken, Danıştay bakım ücretinden/bakıcı giderinden doğan maddi tazminat istemlerinde tazminatın sermaye şeklinde değil, irat şeklinde dönemsel olarak belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Tazminatın sermaye şeklinde belirlenmesi yolunda yerleşmiş uygulama, tam yargı davaları bakımından birçok idari yargı uygulamasının da bu yönde yerleşmesine neden olmuştur. Bununla birlikte, tazminatın sermaye yerine irat şeklinde belirlenmesi, tazminatın ödenmesi yöntemi, faiz uygulaması, tazminattan indirim gibi sorunun maddi boyutunda köklü değişikliğe neden olacağı gibi, bu davalarda uygulanacak olan hüküm sonucunun yazımı, yargılama giderlerine hükmedilmesi gibi yargılama usulüne dair uygulamalarda da değişikliğe sebep olacaktır. Verilen bu tür kararların istikrar kazandığı da gözetildiğinde, ilerleyen dönemde idari yargı uygulamasında (en azından anılan tazminat unsuru bakımından) bu konu üzerinde durulacağı anlaşılmaktadır. Bunun yanında, esasen tam yargı davalarına yabancı olmakla birlikte tazminatın irat şeklinde belirlenmesi yönteminin benimsenmesi halinde önem kazanacak olan hükmedilecek tazminatın ekonomik değerinin kaybetmemesi için alınması gerekli tedbirler üzerinde de durulmalıdır.
Abstract
In the case of administrative responsibilities, the damages of individuals due to acts or actions of administration are compensated by means of full remedy actions. Special provisions for determining the mode of payment of the compensation that will be adjudged in full remedy actions, are not provided in Administrative Jurisdiction Procedure Act, and it has been ruled that determining the mode of payment of the compensation to be ensured in Turkish Code of Obligations is within the power of judge. Additionally, in practice, the courts have exercised their authorities for determining the compensation as capital (namely, lump sum), but determination of compensation as revenue (paying partially at certain intervals) have been limited to a few examples. As is the practice, the Council of State has decided that the compensation shall be determined as revenue at certain intervals instead of capital in claims of material compensation arising from maintenance fees/caretaker expenses. The generally accepted practice in the determination of compensation as revenue has made many administrative jurisdiction procedures performed similarly in terms of full remedy actions. In addition, determination of compensation as revenue will make changes in the material aspect of the problem such as the mode of payment of the compensation, charging interest or reduction in the compensation, and also in the practices regarding the proceedings in these trials such as writing the result of the judgment and judging the litigation expenses. Considering that the decisions made have gained stability, it is understood that the case in question will be focused in administrative justice procedures (at least in terms of aforesaid compensation element) in the forthcoming period. Besides, even if it is not within the context of full remedy actions, the measures to be taken in order for the compensation that will be judged, not to lose economic value, which will gain importance in the case that the compensation is determined as revenue, should also be focused.