II. DÜNYA SAVAŞI TÜRKİYESİ’NDE SOSYALİSTLERİN TAKTİĞİ VE FAALİYETLERİ

Özet

II. Dünya Savaşı yılları Türkiye’de, uluslararası durum ve koşulların iç politikaya doğrudan etki yaptığı bir dönem olarak bilinir. Türkiye’de faaliyet gösteren siyasal akımlar da bu durumdan etkilenmiştir. Türkçü-Turancı yaklaşımlar Alman üstünlüğüne bağlı olarak etkinliklerini artırırken, sosyalist-komünist unsurlar ise Sovyetler Birliği’nin izlediği taktiği ve politikayı merkeze koyarak tavır geliştirmişlerdir. İki siyasal unsur bazen dış politikadaki hassas koşullardan dolayı içeride geniş bir faaliyet alanı bulmuş, bazen de savaşın gidişatına göre doğrudan tutuklamalar yoluyla etkisizleştirilmiştir. Bu çalışma; bir yandan savaş Türkiyesi’nde sol siyasetin izlediği politik tavrı ortaya koymayı diğer yandan ise “politik merkez” olarak görülen Sovyetler Birliği’nin Türkiyeli sosyalistlerin siyasal tavrı üzerindeki etkisini ölçmeyi amaçlamaktadır.

Abstract

The Second World War is considered in Turkey to be a period, when international conjuncture and circumstances had direct effect not only on Turkey’s domestic policies, but also on the political movements of that era. While movements such as pan-Turkism and pan-Turanism were enhancing their own efficiency depending on the ‘German superiority,’ socialist and communist agents put USSR strategies and policies in their center. While these two agents sometimes had the opportunity to find room for their activities in the country thanks to the delicateness of the foreign policies, sometimes – depending on the course of the war – they were counteracted directly through arrests. This study, on one hand, aims to reveal the political stance of the left-wing in Turkey during the Second World War. On the other hand, it aims to analyse the effects of the USSR – which was regarded as “the political center“ – on the political position of Turkish socialists.

Anahtar kelimeler: II. Dünya Savaşı, Türkiyeli Sosyalistler, Sağ-Sol Akımlar, Türkiye Komünist Partisi