Sahibi Bilinmeyen Hususi Bir Masraf Defterinin Osmanlı Sosyal ve İktisat Tarihi Açısından Kullanılabilirliğine Dair Bir Deneme

Özet

Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde müteferrik defterler fonunda bulunan “Hususî Masraf Defterleri” içerdiği bilgilerin niteliği bakımından oldukça önemlidir. Bu defterlerin çoğunluğu konak, çiftlik v.b. gibi gayrimenkuller ile çalışanlarına ait günlük masraf listelerini ihtiva etmektedir. Fakat aralarında tüccar ve esnaf zümresine ait defterler de mevcuttur. Bu defterlerin incelenmesi ile o bölge ve döneme ait fiyat tarihi, gelir düzeyi, tüketim alışkanlıkları gibi birçok husus ayrıntıları ile ortaya konulabilmektedir. Özellikle sosyal ve iktisat tarihi çalışan araştırmacılar açısından bu defterler fevkalade zengin bilgiler ihtiva etmektedir. Bu araştırmada; Başbakanlık Osmanlı Arşivi Bab-ı Defteri Müteferrik Defterler Fonuna ait 37228 nolu defter incelenerek genel olarak bu defterlerin Osmanlı sosyal ve iktisat tarihi açısından önemine dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Ayrıca 19. yüzyılın ilk yarısı İstanbul’unun gündelik hayatına dair bazı bilgiler verilmiştir.