Dergiler / Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / 2018 / Cilt: 18 - Sayı: 2
1967 Kıbrıs Krizi ve Türk-İngiliz Politikaları
- Sayfa
- 377–398
- DOI
- —
Özet
1963 yılının son aylarında yaşanan gelişmelerin ardından 1960’ta ilan edilen Kıbrıs Cumhuriyeti dağılmış ve adada iki toplum arasında çatışmalar yeniden başlamıştır. Türkiye adadaki Türklerin durumunu yakından izlemiştir. Kıbrıslı Türkleri korumak için adaya askeri müdahale seçeneğine başvurmaktan geri durmayacağını açıkça belli etmiştir. 1964 yılında Türk hükümeti adaya yönelik bir askeri müdahale planlamış, ancak ABD tarafından durdurulmuştur. 1967 yılının Kasım ayında Rumların adadaki iki Türk köyüne saldırısından sonra adada yeni bir kriz ortaya çıkmış ve Türkiye yeniden adaya yönelik askeri bir operasyon hazırlıklarına başlamıştır. Bu çalışma 1967 krizinin öncesi ve sonrasında yaşanan gelişmelerin analizini yapmaktadır. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşunda garantör devletlerden olan Türkiye ve İngiltere’nin krize yaklaşımları arşiv belgeleri çerçevesinde incelenmiştir. Yapılan çalışma göstermiştir ki Türkiye gerektiğinde adaya askeri müdahale gerçekleştirmeye hazırken, İngiliz yönetimi buna karşı çıkmış ve Türkiye’nin askeri müdahale yapmasını engellemeye çalışmıştır. 1964 krizinden itibaren Kıbrıs sorununda artan Amerikan etkisi İngilizlerin bu politikasına yardımcı olmuştur. 1967 krizinin Türkiye’nin adaya müdahale etmeden sona ermesi İngilizleri memnun etmiş diğer taraftan Türk kamuoyu Türk hükümetinin kriz esnasında izlediği politikadan rahatsız olmuştur. Adaya askeri bir operasyona izin vermediği için Demirel hükümeti eleştirilmiştir. Bu çalışma İngiltere ve Türkiye’nin politikaları üzerinden 1967 Kıbrıs Krizinin bir incelemesini yapmaktadır.
Abstract
Following the developments in the last months of 1963, the Republic of Cyprus, declared in 1960, was ended and the conflicts between the two communities on the island started again. Turkey followed closely the situation of Turks on the island. Turkey made it clear that it would not hesitate to conduct a military intervention on the island in order to protect the Turkish Cypriots. In 1964, the Turkish government planned a military intervention in the island, but it was stopped by the U.S. In November 1967, a new crisis emerged on the island after the Greeks attacked two Turkish villages on the island. Turkey began preparations for a military operation in the island. This study analyzes the developments before and after the 1967 crisis. Turkey and Britain were one of the guarantor powers of the Republic of Cyprus. Their approach to the crisis was examined in the light of archival documents. This study showed that while Turkey was ready to perform military intervention on the island, the British government was opposed to it. Britain tried to prevent a possible Turkish military intervention. Starting from the crisis of 1964, the increasing American influence on the Cyprus problem helped this policy of the British. The British were happy that the 1967 crisis was ended without Turkish intervention on the island. On the other hand, Turkish public opinion was disturbed by the Turkish government’s policy during the crisis. The Demirel government was criticized for not allowing a military operation. This study made an examination of the 1967 Cyprus crisis in the framework of British and Turkish policies.