İŞİTME ENGELİ ÖLÇEĞİ – ERİŞKİN: UZUN VE TARAMA FORMLARININ TÜRKÇE SÜRÜMÜNÜN GEÇERLİĞİNİN VE GÜVENİRLİĞİNİN İNCELENMESİ

HEARING IMPAIRMENT SCALE - ADULT: INVESTIGATING THE LONG AND THE SCREENING FORMS THE VALIDITY AND RELIABILITY OF THE TURKISH VERSION

Özet

İşitme kaybına bağlı olarak yetişkin bireylerin engellilik algısını değerlendirmek için İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin (İEÖ-E) formundan yararlanılabilir. Literatürde birçok kültüre ve dile uyarlanan ölçeğin; araştırmalarda yaygın olarak kullanıldığı bilinmektedir. Ölçeğin Türkçe sürümünün kültürlerarası çalışmalara da katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, İEÖ-E’nin Türkçe sürümünün hem uzun hem de tarama formu için geçerliğinin ve güvenirliğinin incelenmesidir. Çalışmaya 18 - 64 yaş arası, 140 birey dahil edilmiştir. Ölçeğin uzun formunun güvenilirliği; tüm maddelerinin iç tutarlılığı incelendiğinde Cronbach Alpha katsayısı 0,94; duygusal alt boyutunun maddeleri incelendiğinde Cronbach α = 0,91; sosyal alt boyutunda Cronbach α = 0,89 olarak elde edilmiştir (p < 0,001). Test-tekrar-test uygulaması doğrultusunda, ölçeğin toplam puanlarının Cronbach Alfa Katsayısı 0,98 olarak bulunmuştur ve sınıf içi güvenirlik katsayısı 0,97olarak elde edilmiştir (p < 0,001). İEÖ–E tarama formunun iç tutarlılığı tüm tarama maddeler için incelendiğinde, toplam puanlar için Cronbach alfa katsayısı 0,87; sosyal alt boyutuna ilişkin maddelerde 0,82 ve duygusal alt boyutuna ilişkin maddeler için ise 0,78 olarak belirlenmiştir (p < 0,001). Her iki formun yapı geçerliğinin incelenmesi amacıyla hem Pearson korelasyon katsayıları hem polikorik korelasyon katsayıları kullanılarak faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analizlere göre ölçek formlarının tek boyutlu olduğu belirlenmiştir. İEÖ-E'nin toplam puanları ile saf ses ortalamaları arasındaki ilişki Pearson Korelasyon Katsayısı ile incelendiğinde anlamlı ilişki gözlenmiştir (r=0,53, p<0,001). Bu değerlere göre yapı geçerliği ile ilgili olarak ayrıca yordama işitme kaybı derecesi arttıkça ölçekten alınan toplam puanın arttığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları İşitme Engeli Ölçeği-Erişkin formlarının Türkçe sürümünün hem tarama hem de klinik kullanım için güvenilir ve geçerli ölçekler olduğunu göstermektedir.

Abstract

Hearing Handicap Inventory for Adults (HHI-A) form can be used to evaluate the disability perception of adults due to hearing loss. The scale adapted to many cultures and languages in the literature and it is known to be widely used in researches. The Turkish version of the scale will also contribute to intercultural studies. This study aims to examine the validity and reliability of both long and screening forms in Turkish. 140 individuals, aged 18 to 64, participated in the study. Reliability of the long form of the scale; Cronbach Alpha coefficient is 0,94; Cronbach α coefficient was 0,91 when the items of the emotional subscale were examined; Cronbach α = 0.89 was obtained in the social sub-dimension (p <0.001). In line with the test-retest application, the Cronbach Alpha Coefficient of the total scores of the scale was found to be 0.98 and the in-class reliability coefficient was obtained as 0.97 (p <0.001). When the internal consistency of the HHI-A screening form was examined for all screening items, the Cronbach alpha coefficient for total scores was 0.87; It was determined as 0.82 for items related to social sub-dimension and 0.78 for items related to emotional sub-dimension (p <0.001). Factor analysis was performed using both Pearson correlation coefficients and polychoric correlation coefficients to examine the construct validity of both forms. According to these analyses, the scale forms were determined to be one-dimensional. When the relationship between the total scores of HHI-A and the mean averages of pure tones was examined by Pearson Correlation Coefficient, a significant relationship was observed (r = 0.53, p <0.001). According to these values, it was determined that the total score obtained from the scale increased as the degree of hearing loss increased to the predicament. The results of the study show that the Turkish version of the Hearing Handicap Inventory for Adults forms are reliable and valid scales for both screening and clinical use.