Mâturîdîliğin Halep ve Şam'a Gelişi

Özet

Mâturîdîliğin Halep ve Şam'a gelişini, bu iki şehrin hicrî V. / miladî XI. yüzyılın ikinci yarısında Selçuklu hâkimiyetine girmesiyle başlatmak mümkün- dür. Bu tarihten itibaren, Burhaneddin Ali b. Hasan el-Belhî, Ebü'l-Hasan Ali b. Mekkî el-Kasanî, Ali b. Hüseyin b. Muhammed Belhî, Ahmed b. Ali b. Abdüla- ziz Ebû Bekir ez-Zahîr el-Belhî ve Alâuddin el-Kâsânî gibi Selçuklu Hanefî- Mâturîdî âlimler, Horasan ve Mâveraünnehir'den Şam ve Halep şehirlerine geldiler ve söz konusu şehirlerde kadılık yaparak ve müderrislik görevlerinde bulunarak Hanefî-Mâturîdîliği yaymaya çalıştılar. Maturidiliğin Halep ve Şam'da yayılışında, Burhaneddin el-Belhî ve Ebû Bekir b. Ahmed el-Belhî'nin yanı sıra Alauddin es-Semerkandî'nin katkıları diğer âlimlerden daha çok ol- muştur. Zira Söz konusu âlimler, Maturidiliğin özeti kabul edilen Ömer Nese- fi'ninAkâid risalesini Semerkant'tan getirtmişler ve derslerinde okutmuşlardır. Öte yandan Sultan Alparslan ve Sultan Melikşah gibi Selçuklu Sultanları ve Nûreddin Zengi, Atsız, Tutuş ve Kasîmüddevle Aksungur gibi Selçuklu yöneti- cileri de Maturidiliğin Halep ve Şam'a gelişini ve yayılışını siyasi olarak des- teklemişlerdir. Bu makalede, Mâturîdîliğin Halep ve Şam'a gelişinde Selçuklu yöneticilerinin ve Hanefi-Mâturîdî âlimlerin katkılarını kronolojik sıraya göre ortaya koymaya çalıştık.

Abstract

Coming of Matüridsm to Aleppo and Damascus dates back to the second half of the V./XI. century when these two cities were ruled by the Seljuks. From then on, some reputable Seljukian Hanefi-Matüridî scholars such as Burhaneddin Ali bin Hasan el-Balhî, Abu'l-Hasan Ali bin Mekkî al-Kasanî, Ali bin Husayn bin Muhammad al-Balhî, Ahmad bin Ali bin Abdulaziz Abu Bakir ez-Zahir al-Balhî, and Alauddin al-Kâsânî came to Damascus and Aleppo from Khorasan and Transokxania. They tried to promulgate Hanafi-Matüridism some as judges and some as mudarrises (professors). Burhanaddin el-Balhî and Abu Bakir bin Ahmad al-Balhî together with Alauddin asSamarkandî contributed to the propagation of Matüridism in Aleppo and Damascus more than other scholars. Yet,the aforenamed scholars who had considered Omar an-Nasafi's "Akâidu'n-Nasafî", as the synopsis of Maturidism, brought it from Samarkand and followed it as a textbook in their courses. Besides, some Seljukian Sultans such as Sultan Alparslan and Sultan Melikshah and some Seljukian high officials such as Nuraddin Zangi, Atsız, Tutush, and Kasimuddavla Aksungur politically supported the coming of Maturidism to Aleppo and Damascus and helped in its propagation there. In this article, we will try to manifest the contributions of Seljukian rulers and Hanafî-Matüridî scholars to the coming of Matüridism to Aleppo and Damascus in chronological order