Havf ve Recâ (Korku ve Ümit) Dengesi

Özet

Havf ve recâ (korku ve ümit), sûfinin her halinde bulunması gereken iki haslettir. Kulluğun sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için, havf ve recânın tek taraflı olmaması, birbirine eşit ve dengeli olması gerekir. Recânın hâkim oldu- ğu kimse, "nasıl olsa affedileceğim." ümidiyle ibadetleri terk edebilir. Havfın hâkim olduğu kimse ise, "affedilmeme" endişesi ile kendisine, ailesine ve etra- fındakilere zarar verecek şekilde aşırı ibadete yönelebilir. Bu durum, birtakım ruhî hastalıklara dahi sebep olabilir. Havf ve recâ, nefsin iki dizginine benze- tilmiştir. Dizginler müsavi tutulursa, nefs zapt edilir ve doğru istikamette gitmek mümkün olur. Havf ve recâ, kuşun iki kanadına da benzetilmiştir. Kanatları eşit olmayan kuşun doğru istikamette uçması mümkün olmadığı gibi, havf ve recâsı eşit olmayan kişinin de kulluğunu doğru istikamette yürütmesi ve den- geli bir dinî hayat yaşaması mümkün olmaz.