VESAYETE İLŞİKİN OLANLAR DIŞINDA TÜRK MEDENİ KANUNU'NDA YER ALAN ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ

Non-Contentious Affairs in Turkish Civil Code other than the ones Related to Guardianship

Özet

Medeni yargı, Roma hukukundan bu yana kendi içinde çekişmeli ve çekişmesiz yargı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Çekişmesiz yargı pek çok ülkede ayrı bir usul kanunda düzenlenmiştir ya da çekişmeli yargıyı da düzenleyen aynı kanun içerisinde farklı bir başlık altında düzenlenmiştir. Çekişmesiz yargının niteliğinin ne olduğu konusunda onun yargısal bir faaliyet, idarî bir faaliyet ve hem yargısal hem idarî bir faaliyet olduğu görüşleri ileri sürülmüştür. Çekişmesiz yargının yargısal bir faaliyet olduğu görüşü giderek yaygınlık kazanmaktadır. Çekişmeli yargı ile çekişmesiz yargıyı birbirinden ayırmak için çeşitli kriterler ileri sürülmüştür. Bunların başlıcaları ihtilaf yokluğu kriteri, sübjektif hakların yokluğu kriteri, resen harekete geçme kriteri, önleyici tesir kriteri ve inşâî tesir kriteridir. Hukukumuzda çekişmesiz yargı işleri ilk kez 12.1.2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile bir çatı altında toplanmıştır. Çalışmada vesayete ilişkin olan dışında Türk Medeni Kanununda yer alan çekişmesiz yargı işleri ele alınmıştır.

Abstract

Since Roman Law, civil procedure has been divided into two parts as the non-contentious jurisdiction and the contentious jurisdiction. In many countries, non-contentious jurisdiction is regulated either by separate judicial code or as a separate title under the law on the contentious jurisdiction. Different ideas have been put forward regarding the nature of the non-contentious jurisdiction; such as being a judicial activity, being an administrative activity or being both a judicial and an administrative activity. The idea stating that ex parte proceeding is a judicial activity is gradually becoming widespread. Different criteria have been put forward in order to distinguish the contentious jurisdiction from the non-contentious jurisdiction. The primary ones of these criteria are the criterion of non- existence of conflict, the criterion of non-existence of subjective rights, the criterion of inquisitorial system, the criterion of preventive influence and the criterion of constitutive impact influence. The matters of non-contentious jurisdiction have been gathered together first in our law with the Code of Civil Procedure Number 6100 and dated 12.01.2011. This study examines non-contentious jurisdiction in the Turkish Civil Code except those in the guardianship.