DEMİRYOLUNUN ELÂZIĞ'A GELİŞİ

Özet

Osmanlı Devleti'nin yıkılmasının ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin M. Kemal liderliğindeki idarecilerinin en önemli hedeflerinden birisi, ülkedeki ulaşım şebekesini geliştirmekti. Bu amaçla ülkenin bir başından diğer başına kadar demiryolları yapmayı ve bu demiryolu hatlarını karayollarıyla destekleyerek bir kara ulaştırma şebekesi oluşturmayı hedeflemişlerdir. Ülkede bulunan ağaç şeklindeki koloni tipi demiryolları yerine, milli ihtiyaçlara göre şekillenen ve ülkenin doğusuyla batısını, kuzeyiyle güneyini birbirine bağlayan ağ tipi demiryolları inşa etmek istemişlerdir. Ülkenin farklı bölgelerinin demiryollarıyla birbirine bağlanması askeri, siyasi, iktisadî, sosyal ve kültürel gelişime katkı yapacaktı. Bu anlamda, Ülkenin bel kemiği olarak telakki edilen Ankara - Sivas - Erzurum demiryolu hattı ve Fevzipaşa - Diyarbakır hatları yapılarak ülkenin doğusuyla batısı arasında irtibat sağlanmıştır. Ayrıca yine ülkenin kıyı bölgeleri ile iç bölgelerinin, birbirine demiryolları ile bağlanması hedeflenmiştir. Bu ana hatlarla birlikte bütünleşmiş bir iç pazar oluşturmak için Afyon - Karakuyu, Malatya - Çetinkaya, Bozönü - Isparta ve Yolçatı - Elazığ gibi iltisak hatları yapılmıştır. Fevzipaşa - Diyarbakır hattı yapımına karar verildiğinde hazırlanan projede demiryolu Elazığ vilayetinin Baskil, Sivrice. Maden ilçeleri ile Yolçatı kasabasından geçerek Elazığ şehir merkezine uğramadan Diyarbakır'a ulaşacaktı. Fakat Elazığ halkı demiryolunun şehirlerinden geçmesi için lobi faaliyetinde bulunmuşlardır. Bunun yanında daha sonra yapılması planlanan Elazığ-Muş-Van hattının temelini oluşturacağı düşünülerek Fevzipaşa-Diyarbakır hattının uygun noktasından bir şube hattının yapılmasına karar verilmiştir. Böylece bu şube hattıyla demiryolu Elazığ şehir merkezine ulaşmıştır. Bu çalışmamızda Fevzipaşa - Diyarbakır Hattı ve bu hattın Elazığ vilayetindeki güzergahı ile Yolçatı - Elazığ Şube (İltisak) hattının yapımı hakkında bilgiler verilmiştir. Araştırma yapılırken başta arşiv kaynakları olmak üzere resmi yayınlar, dönemin süreli yayınları ve tetkik eserler de kullanılmıştır.

Abstract

One of the most important goal of conductors of Republic of Turkey Government which has established after the collapse of the Ottoman Empire, in Mustafa Kemal's leader ship,was improving the transportation network in the country. Fort his purpose, they aimed building railways through out the country and creating a land transportation network by supporting these railways with land routes. Instead of tree-shaped colony type railways in the country, they wanted to build a network type of railways which are shaped according to national needs and connecting the country's west with east, South with north. Connecting different regions of country by railways would make a contribution to military, political, economic, social and cultural development. In this sense, by building Ankara - Sivas - Erzurum railway line, which is regarded as the back bone of the country, and Fevzipasa - Diyarbakir line connection is provided between east and west of the country. Further more connecting coastal and inland areas of the country to each other, has been aimed. When decision was made to built Fevzipasa- Diyarbakır railway line, in the Project prepared, railway would reach Diyarbakir not coming by Elazig city center but passing through Baskil, Sivrice, Maden counties and Yolçati town of Elazig. But people of Elazig had made lobbying for the railway go through their city. Besides, it was decided to build a branch line from an appropriate point of Fevzipaşa-Diyarbakır line with an idea that it will form the basis of Elazig-Muş-Van line which is scheduled to built later. Thus, with this branch line, railway reached the city center of Elazig. In this paper, informations about Fevzipasa-Diyarbakir railway line and route of this line in Elazig province and construction of Yolcati-Elazig branch line is given. While research is being conducted, primarily archive sources have been used and offical publications, periodicals and research works have been used too.