SELÇUKLU SULTANLARININ MOĞOL HANLARINI ZİYARETLERİ VE BU ZİYARETLERİN ANADOLU'YA ETKİLERİ

Visits of Seljuk Sultans to Mongol Khans (1246-1259) and the Effects of These Visits upon Anatolia

Özet

II. Keykavus'un tahta çıkarılmasıyla birlikte, devlet adamlarının sultan adına kendi menfaatleri doğrultusunda ülkeyi Moğolların gölgesinde yönetmeye çalışmaları, Moğolları Anadolu'ya daha çok çektiği gibi Moğolların Anadolu üzerindeki tasarruflarının da her geçen gün artmasına sebep olmuştur. 1246'dan başlayarak, II. Keykavus ve IV. Kılıçarslan'ın ayrı ayrı Hülagu'nun huzuruna çıkarak adı geçen ilhan tarafından, devletin ikiye taksim edildiği 1259'a kadar olan zaman diliminde, karşılıklı gidip gelen heyetler, Moğollarla diplomatik ilişkilerin sıklaşmasına sebep olmakla birlikte bu ilişkiler, Selçukluları Moğollara daha çok bağımlı hale getirmiştir. Anadolu'ya gelen Moğol elçileri, her fırsatta Selçuklulara ağır vergiler yüklediği gibi asıl Sultan olarak gördükleri II. Keykavus'un, bizzat Büyük Han'a giderek itaatini bildirmeleri hususunda baskı yapmışlardır. II. Keykavus'un bir türlü itaat arz etmeye gitmemesi sebebiyle önce devlet kararıyla IV. Kılıçarslan ve daha sonra II. Keykubad, Moğolistan'a gönderileceklerdir. Bunu Hülagu'dan yarlık alarak tahtı ele geçirmek için IV. Kılıçarslan'ın yapacağı ziyaret ve son olarak da II. Keykavus ve IV. Kılıçarslan'ın ayrı ayrı Hülagu'nun huzuruna çıkarak devletin ikiye taksim edilmesiyle sonuçlanacak olan ziyaretler izleyecektir. Bu ziyaretler sonucunda Selçuklu taht sahipleri, görünüşte istediklerini elde etmeyi başarmışlarsa da devleti büyük bir çıkmaza sürüklemişlerdir. Moğolların Anadolu siyaseti, esasında iktisadi alan ile sınırlı kalmış ve Moğollar, sürekli olarak Selçuklu yönetimine yaptıkları müdahaleleri daha ziyade bu çerçevede ele almışlardır. Yapılan ziyaretlerin Anadolu'ya birçok olumsuz etkisinin yanı sıra dolaylı da olsa milli bilincin uyanmasına katkı sağladığı da görülmüştür.

Abstract

With II. Keykavus coming to throne, the fact that statesmen attempted to govern the country in the direction of their own benefits on behalf of the sultan under the shadow of Mongols caused Mongols to come to Anatolia and the rise of their authority on Anatolia day by day. Beginning form 1246, in the period of time until 1259 when II. Keykavus and IV. Kilicarslan came into Hulagu's presence separately and the government was divided into two by the aforementioned ruler, mutual committees caused the diplomatic relations to become more frequent and also these relations rendered Seljuks more dependent to Mongols. Mongols who came to Anatolia, imposed high taxes to Seljuks and forced II. Keykavus, whom they regarded as the major Sultan, to declare his obedience to Great Khan.For the reason that II. Keykavus rejected to declare the obedience, first IV. Kilicarslan and then II. Keykubad would be dispatched to Mongolia with government decision. This would be followed by the visit of IV. Kilicarslan to capture the throne and lastly the visit of II. Keykavus and IV. Kilicarslan to Hulagu separately resulted with the division of the government into two. As a result of these visits, although seemingly Seljuk governors achieved what they had wanted, they dragged the government into a deadlock. Anatolian politics of Mongols was fundamentally restricted to financial area and Mongols took the intervention to Seljuks in hand rather in the borders of this frame. Although the visits had a lot of negative effects on Anatolia, it is obviously seen that these visits, even indirectly, contributed to the rise of national consciousness.