XIX. Yüzyıl Şâirlerinden İsmâil Sâdık Kemâl’in Âsâr-ı Kemâl’de Yer Alan Manzum Hilyesi

Verse Hilye in Asar-i Kemal of Ismail Sadik Kemal One of the Poets of 19th Century

Özet

İslamiyet, Türklerin hayatlarının her alanında olduğu gibi edebî hayatları-nın şekillenmesinde de kendini göstermiş ve dinî konuların ele alındığı çok çeşitli edebî türün ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Bu edebî türlerden biri de Hz. Muhammed’in sûret ve sîretini konu edinen hilye türüdür. Klâsik edebiya-tımızda, Hz. Muhammed’in fizîkî ve ruhî portresini ele alan hilye türünün man-zum şekilleri on altıncı yüzyılda görülmeye başlanmış ve bu alanda pek çok örnek ortaya konmuştur. Türk kültüründe hilyeye büyük önem verilmiş, hilyeyi ezberleyenin hem dünyada hem ahirette büyük mükâfatlara nâil olacağı ve huzura erişeceği ifade edilmiştir. Hilye, evde veya işyerinde bulundurulursa o mekânın çeşitli kötülüklerden korunacağına, yanında taşıyanların kaza ve musibetlere uğramayacağına inanılmıştır. Bu çalışmada, XIX. asırda yaşamış, dinî-tasavvufî eserler vermiş bir şâir olan İsmâil Sâdık Kemâl b. Muhammed Vecîhî Paşa’ya ait olan Âsâr-ı Kemâl’deki manzum hilye incelenmiştir. Müelli-fin hayatı, edebî kişiliği ve eserlerine kısaca değinilmiş, özellikle çalışmamızın konusu olan hilyenin yer aldığı Âsâr-ı Kemâl hakkında da bilgi verilmiştir. Hilye türü ve bu türün edebiyatımızdaki yeri hakkında kısaca bilgi verildikten sonra eserin, şekil ve muhteva yönünden incelenmesi yapılmış ve eserin transkribe edilmiş metni çalışmanın sonunda verilmiştir. Ayrıca bu çalışma ile önceki çalışmalarda sehven mensur eserler listesinde adı geçen eserin manzum olduğu bilim dünyasına duyurulmuştur.

Abstract

Islam has manifested itself in the shaping of lite-rary life of the Turks as it is in every area of Turkish life, and has been influential in the emergence of a wide variety of li-terary genres that deal with religious issues. One of those kinds is hilye which containing Hz. Muhammed’s appearan-ce and personality. In our classic literature, poetic styles of hilye genre that deals with Hz. Mohammed’s physical and spiritual portrait has emerged at the 16th century and many example works were created in this period. Hilye in Turkish culture has been given great importance. It has been said that people who memorized hilye will recieved the rewards and will be happy. If kept the hilye at home or workshop, it was believed that would protect them from the various evils of that place, carrier would be protected from accidents and evils. This study is examined Âsâr-ı Kemâl’s “hilya” which was written by Ismail Sadik Kemal b. Muhammad Pasha, a poet who lived in 19th century and gave religious - mystical works. It is given an overview of the author’s life, his works and literary personality, especially is given information about the Âsâr-ı Kemâl’ which is into the subject of our study. Brief information is given about the “hilya”, which was written by poets for voicing to Hz. Prophet (s.a.s.). Than, Ismail Sadik Kemal’s work is examined in terms of form and content and than have been transcribed at the end of the study. Errone-ously, Ismail Sadik Kemal’s work is included in the list of prose work in previous study. With this study, declared to science world, Ismail Sadik Kemal’s work is a poetry.