FORUM NON CONVENIENS DOKTRİNİ VE ULUSLARARASI PARALEL DAVALAR

Özet

Her devlet, kendi mahkemelerinin milletlerarası yetkisini belirleme hususunda serbesttir. Bunun bir sonucu olarak, yabancılık unsuru taşıyan bir uyuşmazlık bakımından birden çok ülke mahkemesinin yetkili olması mümkündür. Forum non conveniens doktrininin uygulama alanı bulabilmesi için, aynı dava bakımından birden çok ülke mahkemesinin milletlerarası yetkiyi haiz olması, diğer bir deyişle, söz konusu uyuşmazlık bakımından farklı devlet mahkemeleri arasında uluslararası yetki çatışması olması gerekmektedir. Çünkü bu doktrinin esas tartışma konusu, her biri yetkili bu ülke mahkemelerinden hangisinde davanın görülmesinin en uygun olacağıdır. Forum non conveniens doktrinine benzer olarak, uluslararası paralel davaların ortaya çıkışı da yabancılık unsuru içeren ve birden fazla ülke ile ilişkisi olan uyuşmazlıklarda, farklı ülke mahkemelerinin kendilerini bu uyuşmazlığın çözümü bakımından yetkili görmesi sonucu gerçekleşmiştir. İşte bu nedenle, forum non conveniens ile paralel davalar konuları birbiriyle çok yakından ilişkili ve bağlantılı konulardır. Aynı davanın yabancı bir ülke mahkemesi önünde derdest olması, mahkemenin forum non conveniens değerlendirmesi sırasında dikkate alacağı hususlardan birisidir. Öte yandan bazı milletlerarası metinlerde, forum non conveniens ve yabancı derdestlik meselelerinin iç içe geçerek düzenleme altına alındığı görülmüştür.

Abstract

Every state determines international jurisdiction of its own courts. As a result of this principle, it is possible that multiple competent courts in different countries have jurisdiction over the same dispute. This leads to the cases of overlapping jurisdiction. The doctrine of forum non conveniens comes into question when more than one court simultaneously have jurisdiction over the same dispute. The main argument of this doctrine is based on the assessment that which one of these competent courts would be more appropriate to resolve the dispute. Similar to the doctrine of forum non conveniens, the problem of international parallel litigation also arises from the issue of multiple competent courts in relation to the same dispute. Therefore, the doctrine of forum non conveniens and international parallel litigation are closely related issues. Parallel litigation pending in another country in relation to the same dispute is one of the elements that the court would take into consideration while evaluating forum non conveniens. Additionally, the doctrine of forum non conveniens and parallel litigation are regulated in some international documents in the way that they mutually affect each other.