Encümen-i daniş'in kurumsal yapısı

Özet

19. yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren kapsamlı bir modernleşme çabasına giren Osmanlı İmparatorluğu, hem mevcut kurumlarında bazı değişiklikler yapmış hem de yeni kurumlar oluşturmuştur. Avrupa 'daki bilimsel kuruluşlar gibi faaliyet göstermesi amaçlanarak 1851 yılında kurulan Encümen-i Daniş, hem Osmanlı tarihinde hem de İslam âleminde bir ilktir ve kurumsal yapısı İmparatorluğun diğer kurumlarına göre farklılıklar içermektedir. Bu farklılıkların bazıları bilimsel bir kurum olmasından, bazıları ise devlet yöneticilerinin tecrübesizliklerinden ve kafa karışıklıklarından kaynaklanmıştır. Her ne kadar 12 yıl gibi kısa bir süre faaliyet göstermiş olsa da Encümen-i Daniş 'in incelenmesi bize Osmanlı Devletinde modern kurumların nasıl oluşturulmaya çalışıldığı ve bu dönemdeki devlet zihniyeti hakkında ipuçları sağlamaktadır. Bu çalışmada özellikle kuruluş nizamnamesi bağlamında bu özel kuruluşun kurumsal yapısı incelenecektir.

Abstract

From the second quarter of nineteenth century, the Ottoman Empire initiated an extensive modernization. In this framework, the Empire made a number of alterations to its existing foundations, and established new ones. Encümen-i Daniş, which was established in 1851 to operate like the scientific institutions in Europe, was the first of its kind in both the Ottoman history and the Islamic world. Its organizational structure was significantly different from other institutions of the Empire. Some of these differences stemmed from its being a scientific institution, while some from the inexperience and confusion of state administrators. Despite Encümen-i Daniş operated for a short period of time, like 12 years, studying Encümen-i Daniş will give us some clues about how modern foundations in the Ottoman Empire were attempted to be established as well as the mentality of the government of the era. This study will primarily focus on the institutional structure of this special institution in the context of the founding charter.