ÂRİCÎLERİN GÜNÜMÜZDEKİ DEVAMI İBÂDÎLER Mİ, SELEFÎLER Mİ? METODİK BİR TARTIŞMA

Özet

İslam'ın tarihinin oldukça erken bir döneminde ortaya çıkmış olan Hâricîler, günümüzde yaşayan ancak birbirinden kalın çizgilerle ayrılan iki mezhebi grup, yani İbâdîler ve Selefîler ile zaman zaman irtibatlandırılmaktadır. İbâdîlerin köken itibariyle Hâricîler'in 'günümüze kadar ulaşan tek kolu' ve 'organik devamı' olarak görülmesinde haklılık payı bulunmakla birlikte özellikle Ezârika üzerinden oluşturulan İbâdîlik'in iliştirilmesi birtakım problemli neticeleri husûle getirmektedir. Aralarında herhangi bir organik bağ bulunmamasına rağmen Selefîlerin tümünün veya belli bazı alt gruplarının Hâricîliğin 'günümüzdeki görünümleri' veya 'neo-Hâricîler' şeklinde tanımlanması ise bir zihniyet veya pratik benzerliği temelinde yükselmektedir. Ancak bu durum da bazı problemli durumları gündeme taşımaktadır. İşte bu çalışma özelde İbâdîliğin ve Selefîliğin Hâricîliğin devamı olarak nitelenmesinin doğurduğu metodik problemler genelde de bu örneklem üzerinden mezhep araştırmalarının mahiyet ve metodolojisi üzerine odaklanmaktadır. Bunu yaparken birtakım yargılara varma değil, metodik problemleri gündeme taşıma ve bunların halline dair tartışma ve önerileri provoke etme amacını gözetmektedir

Abstract

Khārijīs, who appeared in the relatively early period of Islamic History, has been sometimes correlated, with Ibāḍīs and Salafīs, who are living Islamic groups today, however disassociate each other. A convinction that Ibādīs, as its origin, are ‘the only surviving sub-sect of Khārijīs or ‘Khārijīs’s organic continuation” has a point. However, attaching Ibāḍīs to Khārijīs on a picture of Khārijism drawn on the basis of ideas and practices of Azāriqa, the most radical sub-sect of Khārijism, brings about some methodic problems. On the other, a definition that Salafism as a whole or its some certain sub-groups are ‘modern appearances of Khārijism’ or ‘Neo-Khārijīs’ although there is no organic connection to Khārijism, is based on a similarity of mentality or practices. This raises some problematic issues, too. This study focuses on methodic problems resulted by the description of both Ibāḍism and Salafism as the continuation of Khārijism and aims, with special reference to this sample, to provoke discussions on the nature and methodology of a research of Islamic sects.