Para Birliği Uygulamaları ve Avrupa Ekonomik ve Parasal Birliği İçin Dersler

Özet

Para birliği, iktisadi ilişkileri yoğun olan ülkelerin paralarını sabit kurlarla birbirlerine bağladıktan sonra tek para ve merkez bankasına geçmeleri olarak tanımlanmaktadır. Para birliğine giren ülkeler parasal alanda bağımsızlıklarını büyük ölçüde kaybederler. Para birliği teorisi de bu doğrultuda bir para birliğine hangi ülkelerin daha uygun olduğu sorusunu sorar. Avrupa Ekonomik ve Parasal Birliği (EPB), günümüzde en bilinen para birliği örneğidir. Maastricht Antlaşması ile kurulan EPB, 1999 yılından beri tek para (Euro) ve tek merkez bankası (Avrupa Merkez Bankası) ile genişleyerek yoluna devam etmektedir. Ancak Avrupa Ekonomik ve Parasal Birliği, ilk para birliği denemesi değildir. Bazı farklılıklar olsa da tarihte para birliği deneyimleri olmuştur. Bu denemeler kimi zaman bir ulusun inşasında karşımıza çıkmış, kimi zaman da bir iktisadi birleşme hareketinin sonucu olmuştur. Bu para birliklerinden bazıları başarılı olmuş, bazıları ise yıkılmıştır. Avrupa Ekonomik ve Parasal Birliği’nin de kurulduğu günden beri devam edip etmeyeceği tartışma konusudur. Bu çalışmanın amacı da geçmiş para birliği deneyimlerinden yola çıkarak bu tartışmaya yeni bir boyut kazandırmaktır. Elde edilen sonuçlara göre; politik istek, mali entegrasyon ve geri dönülmez kurumsal ağlar para birliğinin devamlılığı için gereklidir.

Abstract

In monetary unions, economically integrated countries pegged their exchange rates and abandon their monetary independency by adopting a union wide currency and central bank. In this vein, the theory of monetary union specifies criteria to overcome the loss of monetary policy autonomy. The mostly cited monetary union today is European Economic and Monetary Union (EMU). EMU was constituted with Maastricht Treaty. This treaty envisaged the monetary union by 1999. However, EMU is not the first monetary union experience. There have been plenty of other monetary union experiences. We observe some monetary union experiences parallel to forming nation states or as a consequence of economic integration. Some of these unions have prospered, but some come to an end. In these circumstances, the prosperity of EMU has always been discussed. This study is aiming to contribute this debate by analyzing the other monetary union experiences. According to the findings; politic will, fiscal integration and the institutional dependency of the nations in the monetary union is vital for the survival of the monetary union.