Üniversite Öğrencilerinde Diyet Kalitesi Psikolojik Parametrelerden Etkilenir mi?

Özet

Amaç: Bu çalışma üniversite öğrencileri arasında diyet kalitesinin, algılanan stres ve diğer psikolojik etmenler ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Bireyler ve Yöntem: Çalışmanın örneklemini Ankara'nın farklı üniversitelerinde ve bölümlerinde öğrenim görmekte olan 500 gönüllü kız öğrenci oluşturmuştur. Öğrencilerin yaş ortalaması 21.3±1.90 yıldır (17-29 yaş). Gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilen katılımcılarla yüz yüze görüşülerek, genel özelliklerini ve sağlıklı yeme alışkanlıklarını saptamaya yönelik hazırlanan soru kağıdının yanı sıra Cohen'in Algılanan Stres Ölçeği ile Rosenberg Özsaygı Ölçeği uygulanmıştır. Diyet kalitesi, geriye dönük 24 saatlik hatırlatma yöntemi ve 45 besini içeren besin tüketim sıklığı soru kağıdı verileri kullanılarak, Sağlıklı Yeme İndeksi-SYİ (HEI-2005) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: SYİ skoru yaş, eğitim süresi veya eğitim görülen bölüme (sağlıkla ilişkili olan ve olmayan bölümlere) göre farklılık göstermezken (p>0.05), kalınan yere göre önemli düzeyde değişmektedir (p 0.05). Katılımcıların %17.6'sında diyet kalitesinin zayıf olduğu saptanırken, diyet kalitesinin geliştirilmesinin gerektiği ve iyi olduğu belirlenen öğrencilerin sıklığı sırasıyla %76.6 ve %5.8 olarak bulunmuştur. Diyet kalitesi 'zayıf', 'geliştirilmesi gerekir' ve 'iyi' olarak tanımlanan grupların SYİ skorlarının ortanca değerleri sırasıyla 45.0, 65.0 ve 84.0'dır. SYİ puanları ile Rosenberg Özsaygı Ölçeği puanları arasında zayıf pozitif ilişki saptanmış (r=0.139, p=0.002), ancak, SYİ puanları ile Cohen'in Algılanan Stres puanları arasında ilişki bulunamamıştır. Sağlıklı yeme indeksine göre diyet kalitesi "iyi" olarak tanımlanan öğrencilerin algıladıkları stres düzeyi daha düşük, Rosenberg özsaygı puanları ise daha yüksektir. Ancak bu farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Sonuç: Üniversite öğrencilerinin diyet kalitesi özsaygı ve algılanan stres durumlarından etkilenebilir. Öğrencilerin sağlıklı beslenme bilinç düzeyinin arttırılması, özsaygılarının geliştirilmesi ve algılanan stres konularında eğitim programlarının geliştirilmesi ve uygulanması gerekmektedir.

Abstract

Aim: The aim of this study was to evaluate the relationship between diet quality, perceived stress and other psychological parameters in university students. Subjects and Methods: The sample of the study consisted of 500 volunteered female university students in Ankara. The average age of students was 21.3±1.90 years (17-29 years). Participants were haphazardly selected and interviewed face to face for the questionnaire including general information, healthy eating habits, Cohen's Perceived Stress Scale and Rosenberg Self-Esteem Scale. Diet quality was evaluated by Healthy Eating Index (HEI-2005) which was calculated through 24h dietary recall and food frequency questionnaire with 45 food items. Results: HEI-2005 score did not exhibit significant outcomes with respect to age, education period and department of the students (for instance departments that are related with health or not) (p>0.05). However, HEI-2005 score was significantly influenced by residential place (p<0.05). The level of education and residential place are significantly affected Rosenberg Self-Esteem Scale scores (p<0.05). None of the general characteristics showed a significant effect on Cohen's Perceived Stress Scale (p>0.05). Diet quality of 17.6% of the participants was 'poor', 76.6% of them 'needs improvement' and 5.8% of them was 'good'. The median values of HEI-2005 scores that were 'poor', 'needs improvement' and 'good' were 45.0, 65.0 and 84.0, respectively. There was a weak positive correlation between HEI-2005 scores and Rosenberg Self-Esteem Scale (r=0.139, p=0.002) whereas there was no relation between HEI-2005 scores and Cohen's Perceived Stress Scale. The participants whose dietary quality was 'good' had lower level of stress and higher Rosenberg Self-Esteem scores. However, these differences was not statistically different (p>0.05). Conclusion: Diet quality may be influenced by self-esteem and perceived stress in university students. Programmes on increasing awareness of healthy nutrition, encouraging self-esteem and educating students on stress perception should be developed and implemented.