Demokrasiye geçişin 3 komisyonu

Özet

Demokratik bir rejime geçişi sağlayabilmek için, Tunus’un eski diktatörü Ben Ali’nin 14 Ocak 2011’de kaçışını; yolsuzluk, rüşvet ve zimmeti araştırmak üzere 3 Komisyonun kurulması izledi. Komisyon üyelerinin belirlenmesindeki zorluklar, Devlet ve temsilcilerinin tüm saygınlıklarını –ki hükümet edenlerle hükümet edilenler arasındaki gü- ven kaybıyla açıklanan- yitirmesinden kaynaklanıyordu. Ne var ki, kar- şılaşılan güçlüklere rağmen 3 Komisyon, demokratik ilkeler üzerine ku- rulu bir rejime geçişin başlangıcında göz ardı edilemeyecek bir rol oyna- dılar. Siyasi reform komisyonu, Anayasayı hazırlamakla görevli bir Ulu- sal Kurucu Meclisin demokratik ve özgür bir şekilde seçilmesini düzen- leyen kurumsal ve hukuksal düzenlemenin gerçekleştirilmesini sağladı. Rüşvet ve zimmetin araştırılması komisyonu zimmet ve rüşvetin bü- yüklüğünü gösterdi ve bir yıldan kısa bir sürede 400’den fazla dosyayı adalete intikal ettirdi. Nihayet, devrim sırasındaki yolsuzlukların araştı- rılması komisyonun; soruşturmalar sırasında güvenlik ve askeri sorum- lular söz konusu olduğunda karşılaştığı zorluklar dikkate alındığnda ihlâl edilmiş görünüyor. Bununla birlikte 23 Ekim 2011’deki Kurucu Meclis seçimlerinin ertesinde, araştırma ve soruşturma süreci engellenmiş görü- nüyor. Ulusal Kurucu Meclis’in demokratik ve laik bir anayasa hazırla- masını engelleyen bölünme ve ayrışmalardan geçtiği görünüyor. Toplu- mun ve hukukunun modernleşmesi –özellikle kadının ve özgürlüklerin statüsü “En Nahda” partisiyle partiden ayrılan grupların islamcı eğilim- leriyle hiç olmadığı kadar tehdit edilmiş görünüyor; buysa, sanatçılar ile aydınlara yönelik haksızlıklara götürüyor.

Abstract

RESUME La fuite de l’ancien dictateur tunisien, BEN ALI, le 14 janvier 2011 a été suivie par la création de trois commissions pour enquêter sur les abus, malversations et corruption et pour assurer la transition vers un régime démocratique. Les difficultés de désignation des membres étaient liées au discrédit total de l’Etat et ses représentants, lequel discrédit s’explique par le manque de confiance qui a toujours marqué le rapport gouvernants-gouvernés. Mais en dépit des difficultés rencontrées, les trois commissions ont joué rôle non négligeable dans l’amorce d’une transition vers un régime qui devrait reposer sur les principes démocratiques. La commission de réforme politique a réussi à mettre en place le dispositif juridique et institutionnel qui a permis l’organisation d’une élection libre et démocratique d’une assemblée nationale constituante chargée d’élaborer une constitution. La commission anti-corruption a dévoilé l’ampleur des malversations et de la corruption et a transmis en moins d’un an plus que 400 dossiers à la justice. Enfin la commission d’enquête sur les abus durant la révolution semble avoir piétiné compte tenu des difficultés rencontrées lors des enquêtes qui mettent en cause des responsables de la sécurité et des militaires. Cependant, au lendemain de l’élection de la constituante le 23 octobre 2011, le processus d’enquête et d’investigation semble bloqué. L’Assemblée nationale constituante semble être traversée par des divisions et clivages qui l’empêchent d’élaborer une constitution moderne et démocratique. La modernité de la société et de son droit, particulièrement le statut de la femme et des libertés, semble plus que jamais menacée par la tentation d’islamisation du parti “Nahdha” et ses démembrements qui se livrent à de véritables exactions contre les artistes et intellectuels. ABSTRACT In order to transform the country into a democratic regime, after the escape of the Dictator Ben Ali on January 14, 2011, 3 Commissions were formed to investigate corruption. The difficulty in choosing the members of the commissions was caused by a lack of public trust regarding statesmen and government representatives. The governed did not trust the government. Despite the difficulties 3 Commissions played a fundamental role in the passage into a regime based on democratic principles. The political reform commission was able to form the legal basis for the formation of a National Constituent Assembly that would prepare the new constitution. The commission for the investigation of bribes and embezzlement was able to show the magnitude of corruption and transferred more than 400 cases to the legal authorities in just one year. Finally, the Commission for the investigation of corruption during the revolution seems to have been breached regarding security and there have been difficulties about meeting military officials responsible for corruption. After the elections held on October 23, 2011, the investigation process seems to have been interrupted. The National Assembly had to deal with separations which prevented the preparation of a democratic and secular constitution. The modernization process was threatened by the En Nahda Party and the Islamist groups that split from it. This also means injustice for the artists and the intelligentsia.