Zorluklarla Başa Çıkma Bağlamında Bir Model Önerisi: Sabra Yolculuğun Beş Hali

As a Model Proposition in the Context of Coping with Suffering of Life: The Five States of the Journey to Patience

Özet

Bu çalışma, hayatın zorlukları karşısında bireyin hangi psikolojik hallerden geçtiğini araştırmak amacıyla ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla insanların hayatın zorluklarıyla nasıl başettikleri, bu insanların nasıl bir yas sürecinden geçtikleri sorularına cevap aranmıştır. Öncelikle başa çıkma stratejileri ve İslamî kültürde sabır olgusunun teorik altyapısı psikolojik bakışla incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden gömülü teori (grounded theory) yaklaşımıyla hazırlanmıştır. Veriler, amaçlı örneklem metoduyla belirlenen insanların yaşadığı ve araştırmacının bizzat şahit olduğu travmatik olaylar ve sonrasında yaşanan tecrübelerin katılımlı gözlem yapılarak kayıt altına alınmasıyla elde edilmiştir. Ayrıca o travmatik olayları yaşayan veya o hadiselerden birinci derecede etkilenen insanlar ve yakınlarıyla yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılmıştır. Elde edilen bütün veriler fenomenolojik analize tabi tutulmuştur. Çalışma sonunda başa çıkma ve sabır bağlamında bir öneri olarak sabra yolculuğun beş hali adını verdiğimiz bir model oluşturulmuştur. Bunlar şok, şikayet, şüphe, şükran, şükür olarak isimlendirilmiştir Şok, zihinsel faaliyetlerin zayıfladığı bir süreçtir. Beklenmeyen problem durumu karşısında verilen tepkiler bireyden bireye farklılaşmakta ve bu tepkilerin ön görülmesi pek mümkün olmamaktadır. Şikayet aşamasında, olayın gerçekliği kavranmakta ve ilk anlamlandırma çabaları başlamaktadır. Şüphe halinde kişi olayın kaynaklarını sorgularken dini inanç ve değerlerini devreye sokmaktadır. Bu noktada özellikle kader, merhamet, adalet ve kötülük problemi meşgul olunan temel konulardır. Şükran noktasında, sosyal etkiler ve normalleşme çabası ön plandadır. Birey yaşadığına benzer acıları diğer insanların da yaşadığını düşünerek, onu normalleştirme çabasına girmektedir. Bu halde sosyal etkiler ve olumlu toplumsal destek son derece önemlidir. Son olarak şükür hali gelmektedir. Bu halde, sosyal çevreden bağımsız olarak bireysel dinginlik ve yaşanan hadiseyi kabul edip, onunla yaşama devam edebilme çabası görülmektedir. Bu hallerin bireyde yaşanışı doğrusal bir gelişim göstermek zorunda olmayıp, yatay bir değişkenlik arz edebilir. Tüm bu süreç içinde kişinin yaşadığı zorluğa çözüm olarak dinin ve onun yaşandığı kültürün sunmuş olduğu, özellikle anlam sağlayıcı içerikler son derece önemlidir. Sonuç olarak dindar bireylerin hayatın zorlukları karşısında bu hallerden geçeceği iddiası ortaya konmuştur. Sabır olgusu İslamî kültürde dînî başa çıkma stratejilerine eşlik etmektedir. Sabır aslında bireyin kendisine doğru bir yolculuğudur ve bu esnada bireyin değişik hallere uğraması gayet doğaldır. Bireyin bu tecrübelerinin hepsi de onun iman çerçevesi içinde değerlendirilmelidir. Zira iman, ölçülemezliği ve denetlenemezliği ile kendi anlamını oluşturur. Böylece sabır, özellikle dramatik deneyimler ve varoluşsal sorunlarla karşılaşılan güçlükleri aşmada birey için bir dayanak noktası teşkil etmektedir.

Abstract

This study has emerged with the curiosity of the psychological situation of the Muslim individual against the difficulties of life. Therefore, questions have been sought on how people deal with the suffering of life and how these people have experienced a mourning process. First of all, coping strategies and theoretical background of patience in Islamic culture are examined from psychological perspective. The study is based on the grounded theory approach of qualitative research methods. The data were obtained by recording the traumatic events experienced by people determined by the purposive sampling method and by the researcher himself, and by recording the experiences following the incidents. In addition, semi- structured interviews were conducted with people and their relatives who had experienced or were affected the traumatic events. All collected data were subjected to phenomenological analysis and interpreted. At the end of the study, as a model proposition, a conceptual framework that we call the five states of the journey to patience. At the end of the study, as a model proposal in the context of coping and patience, we created a framework in which we named the five states of patience. They are called shock, complaint, suspect, gratitude, acquiescence. Shock is a process where mental activities are weakened. The reactions given to the unexpected problem situation differ from individual to individual and it is not possible to predict these actions. In the complaint phase, the reality of the event is grasped and the initial interpretation efforts begin. In case of doubt, the person interrogates the sources of the event and activates his religious beliefs and values. At this point, especially fate, compassion, justice and the theodicy are the main issues engaged. Social impacts and normalization efforts are at the forefront in gratitude. The individual, trying to normalize his trauma, believes that other people have similar pain as they live. In this case, social impacts and positive social support are extremely important. Finally, acquiescence comes. In this case, the importance of the social environment is reduced, individual calm and acceptance of the suffering is in the foreground. The experience of these states in the individual does not have to show a linear development, but may have a horizontal variability. In the whole process, the meaning-giving factors that religion offers in coping with the suffering of the individual are extremely important. As a result, it is claimed that the people who believe will surely pass through these states in the face of the suffering of life. The concept of patience includes all religious coping strategies in Islamic culture. Patience is actually a journey of the individual towards him / her and it is quite natural that the individual is exposed to different states. All these experiences of the individual should be considered within the framework of his faith. Because faith, with its immeasurability and uncontrollability, creates its own meaning. Thus, patience constitutes a mainstay for the individual to overcome the difficulties encountered especially with dramatic experiences and existential problems.