Dergiler / Dilbilim Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 29 - Sayı: 1

Agreement Verbs in Turkish Sign Language (TİD) from the Perspective of Templatic Morphology

Şablon Biçimbilim Açısından Türk İşaret Dilinde (TİD) Uyum Eylemleri

Sayfa
51–86
DOI
—

Özet

One of the peculiarities of sign languages is that verbs are listed in the lexicon according to agreement types that are categorized by tripartite verb classification of Padden (1983, 1988, 1990): (i) plain verbs, (ii) agreement verbs, and (iii) spatial verbs. However, Padden’s classical classification does not clearly present the mutually exclusive criteria between the verb types in that transitions between the types have been frequently observed. In this study we aim to show that verb types are related to the combination of roots with specific verbal templates within TİD data, by following the view that SLs are similar to Semitic languages in exhibiting morphological [root + template] combination (Liddell, 1984; Fernald & LilloMartin, 2006). We analyze the root as an underspecified lexical and phonological core that becomes a pronounceable/signable verb in combining with verbal patterns/templates in the lexicalization process and suggest that TİD has six different verbal templates which can be characterized in terms of agreement.

Abstract

İşaret diline özgü ilginç durumlardan biri, eylemlerin sözlükçede uyum türleri açısından ayrılmasıdır. Padden (1983, 1988, 1990), bunları (i) basit eylemler, (ii) uyum eylemleri ve (iii) uzamsal eylemler olarak sınıflandırmaktadır. Ancak, bu türler arasında sıklıkla geçişim gözlenmekte, dolayısıyla, Padden’ın bu klasik sınıflandırması eylem türlerinin açıkça birbirinden ayrılabileceği bir karşılıklı dışlama ölçütü sunmamaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı, işaret dillerinin biçimbilimsel [kök + şablon] birleşimi sergileyen Sami dillerine benzediği görüşünü izleyerek (Liddell, 1984; Fernald & Lillo-Martin, 2006), eylem türlerinin köklerin farklı eylemcil şablonlarla birleşimine bağlı olduğunu TİD verisi çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu çerçevede, çözümlememiz, tür açısından belirsiz sözlüksel ve sesbilimsel çekirdekler olarak ele aldığımız köklerin sözlükselleşme sürecinde belirli eylemcil şablonlarla bileşmeleri sayesinde sesletilebilir/işaretlenebilir eylemler durumuna geldiğini ve TİD’de uyumun belirleyici olduğu altı farklı eylemcil şablon bulunduğunu iddia etmektedir. Anahtar sözcükler: eylem sınıfları, uyum, işaret dili, şablon biçimbilim.