From Company Wireless to State Radio

Özet

Bu makale, Türk radyo yayıncılığının tarihini, 1927 yılında radyonun yayına başlamasından 1964 yılında Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun (TRT) kuruluşuna kadarki süre içersinde, radyonun Türkiye'nin siyasal ve sosyal yapısı üzerindeki etkilerini de göz önünde bulundurarak sunuyor. 1926'da bir özel anonim şirket olarak kurulan radyo 1936'da hükümet kararnamesiyle "devletleştirilmiştir." Yaklaşık 10 yıl gibi kısa bir süre içersinde büyük gelişmeler yaşanmış ve radyo alıcılarının sayısı 10,000'lerden 200,000'lere çıkmıştır. Bu durum hem savaş hem de 1937 tarihli Telsiz Yasası ile açıklanabilir. Radyo programlarının sayısı ve kalitesi artarken, içerikleri devletin emrinde resmi ideolojiyi yaymaya devam etmiştir. Her ne kadar radyo, kamusal bir kurum olarak tasarlanmış ve yürütülmüş olsa da, ne programların içeriği ne de seslendiği kesim toplumun genel çoğunluğuyla örtüşmüştür. Radyo, 1950'lerin ortasından 1960 Mayıs'ına kadar Demokrat Parti Hükümeti tarafından muhalefete karşı bir silah olarak kullanılmıştır. 1960 askeri darbesiyle birlikte devlet radyosunun kullanımına ilişkin yeni kanunlar ve düzenlemeler getirilmiş; 1964 yılında Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) oluşturulmuştur.

Abstract

This article presents the history of Turkish radio broadcasting from its inception in 1927 until the establishment of the Turkish Radio and Television Corporation (TRT) in 1964 along with commentary on the role performed by radio in the Turkish political and social context. Established by a private joint-stock company in 1926, radio was "nationalized" in 1936 by government decree. High rates of development followed, with an increase in the number of radio sets from 10,000 to 200,000 in barely ten years, which may be explained by the effects of both the war and the Wireless Act of 1937. While the number and quality of programs increased, their content remained in service of the state i disseminating the official ideology. Although it was designed and run as a public institution, neither the audience it addressed nor the content of the programs was congruent with the concept of the general mass of the people. From mid-1950s until May 1960 radio was used by the Democrat Party government as a weapon against the opposition. The military coup of 1960 introduced new laws and regulations regarding use of the state radio. In 1964 the Turkish Radio and Television Corporation (TRT) was established.